Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

nische theorie of theorie der Energetiek: in éen begrip zal het heelal zijn vastgelegd.

Wij verstaan het dat met dit doel voor oogen de natuurwetenschappen in de eeuw, die achter ons ligt, zoo ongekende vlucht hebben genomen. Xiet aan het materieel voordeel, de wondere toepassing harer vindingen op de praktijken des levens, en ook niet aan het gerucht door een schier onafgebroken reeks van de schitterendste ontdekkingen door heel de wereld gemaakt, dankt de natuurwetenschap haren haast magischen invloed op de geesten: ideale motieven zijn het ten allen tijde die in hoogste instantie aan de wetenschap haar impuls, ideale motieven ook, die aan het denken en gevoelen der menschheid zijn richting geven.

Onze eindige geest eischt om haar te kunnen grijpen, vereenvoudiging der oneindig verscheiden en samengestelde werkelijkheid, en zie, de hoogst denkbare vereenvoudiging is hier: in éen begrip hebben wij alles.

Alles. Maar ook: niets.

Immers ontvalt ons de werkelijkheid zelf in hare formuleering als wettelijkheid. In en door de ijlheid der abstractie gaat het feitelijke te loor, dat altijd is het bijzondere, het enkele, het individueele. „De roos" van den botanist, zoek haar niet: slechts de roos in uw tuin bestaat, zij en de millioenen die daar bloeien over de wijde aarde, heden, en morgen zullen er weder andere zijn. ,,Het paard" van den zoöloog bestaat niet, wèl de winner in de Derby-races, wèl het kreupele karrepaarcl op weg naar den vilder. Werkelijk bestaande is de stem van uw kind, het geschreeuw van den arend, het gerommel van den donder; werkelijk bestaande is de vlam van een

Sluiten