Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

sociale toestanden merkbaar heeft ingewerkt. Door zijn gevolgen, door zijn samenhang met het geheel klimt het feit van den natten zomer van een bloote curiositeit tot den rang van een historisch feit en wordt diensvolgens vermeld. Door den invloed, die Mommsen's geest, welken wij trachten te verstaan, van Shakespeare heeft ondergaan, wordt het feit dat hij Shakespeare las van belang.

Het tweede criterium der keuze, die wij uit de tallooze ons bekende feiten hebben te doen, is dus de naspeurlijke inwerking op het geheel der verschijnselen, die wij wenschen te beschouwen. Hij de toepassing van dit criterium mag de bekende Romeinsche rechtsregel minima non curat practor niet worden verwaarloosd.

In zijn algemeensten theoretischen vorm gebracht is derhalve de eisch den historicus gesteld, tweeledig: uit de feiten en verschijnselen, die te zijner kennisse komen , doe hij de keuze door na te gaan welke tot de algemeen menschelijke waarden in betrekking staan en hoe het eene verschijnsel zich causaal uit het andere heeft ontwikkeld. Zoo zal het groote einddoel dat de geschiedvorscher nastreeft bereikt worden: te leeren kennen hoe het is geworden, en het daaraan correlate: te leeren kennen hoe het is geweest.

1 )at in de praktijk de vervulling van deze eischen moeilijk is, het hanteeren van dezen maatstaf bezwaarlijk, mag worden toegegeven zonder dat daarmede de juistheid van het principe wordt aangetast.

Evenmin wordt dit, naar het mij voorkomt, te niet gedaan door het feit dat de algemeen menschelijke waarden in den loop der eeuwen niet alle even sterk op

Sluiten