Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zeer voor eene waarachtige behoefte van het godsdienstig gemoed op, toen zij 's menschen persoonlijkheid en zijne zedelijke verantwoordelijkheid wilden redden. In den tachtigjarigen oorlog tusschen Voetianen en Coecejanen is het odium dogmaticurn wel daarom tot zoo schrikkelijke felheid geklommen, omdat Voktius en IIoorniseek en Maresius zeer goed zagen, dat de foederaal-theologie, die eene soort van ontwikkeling leerde, dat de leer van den Sabhath als een ceremonieel en niet als een ethisch gebod gevaarlijk konden worden voor het heersehend stelsel, gelijk ook inderdaad Coccejus' beginsel, dat men den bijbel moet laten spreken in zijne eigen taal en dat geen menschelijk geschrift in autoriteit boven hem mocht worden gesteld, voor geheel nieuwe denkbeelden den weg baande '). De beoefening van de leer der Hervormde Kerk zal voor hem van de grootste beteekenis zijn, die in Bogerman, Trigland, Voetius en in Enscoi'ius, Coccejus, Bai.tiiasau Bekker niet ziet de handhavers of de vijanden van »de" waarheid, maar strijders voor beginselen, waarin waarheid en dwaling dooreéngemengeld waren, en waarvan de botsing aan de ontwikkeling van het protestantsche denken in liooge mate bevorderlijk is geweest.

Hij dus, die vrij staat tegenover liet oude dogma zal van het onderzoek de rijpste vruchten oogsten. Sommige

1) Yl'ey cu Dermout, (ieseli. der Ned. Hcrv. Kerk II, 148 v.v. Over de verboudsleer 469 v.v. Sei'P, Godg. ouderw. II, 219 v.v.

Sluiten