Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de natuur, ook wanneer men organische stoffen weet samen te stellen uit anorganische grondstoffen. Men moet namelijk niet het verschil wegdenken, hetwelk bestaat tusschen de levende en levenlooze natuur. Dit verschil moet men vooral niet vergeten, wanneer men met den mensch, als het hoogst georganiseerde levende wezen, te doen heeft. Ik vind het zeer goed en nuttig tot op zekere hoogte, dat men door physischchemische proefnemingen in staat is vele (nog steeds niet alle) bestanddeelen van het plantaardig en dierlijk, ook menschelijk, lichaam aan te toonen, maar daarbij mag men zich nog niet inbeelden, dat men nu het werkelijke wezen van plant of dier en wel het minst van den mensch heeft leeren kennen, en zoo maar opeens het recht verkreeg om het geloof in de levenskracht over boord te werpen, deze onnaspeurlijke kracht, waaraan men onwillekeurig door alle tijden heen met meerdere of mindere bewustheid geloofde en zich vast gehouden heeft. Zooveel is zeker, niet in het laboratorium maar buiten in de onmiddellijke samenleving met de natuur, ziet men hoe langer hoe meer, dat men zonder eene levenskracht vele, vele verschijnselen zich niet verklaren kan. De mensch moet niet in de eerste plaats onder het microscoop of in de chemische smeltkroes bestudeerd worden maar in de natuur en wel in zijn geheel, in het milieu van zijn bestaan. Niet de natuur- en scheikundige wetenschappen hebben het eerste woord te voeren, maar wel de Biologie, dat is de wetenschap van het leven (in ons geval van den mensch als geheel en als onderdeel van de natuur en te midden van zijne levensomstandigheden.) Jammer is het, dat laatstgenoemde wetenschap op onze universiteiten tegenwoordig geheel of bijna geheel verwaarloosd wordt. Wel beoefent men met groote vlijt al die wetenschappen, waarbij men den mensch ontleedt of versplittert, zooals in de Anatomie, Physiologie, Histologie, Chirurgie, Pathologie, en bij de Physisch-Chemische onderzoekingsmethoden, maar bitter weinig legt men er zich op toe, den mensch in zijn geheel en als levend geheel (als Individu) in verband met zijne omgeving: de natuur te bestudeeren. Deed men dit meer, dan zou men er eerder toe komen,

Sluiten