Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

is daardoor vrijer in het onderwerp zijner rede en zeer dikwijls valt de keus op een terugblik in het verleden, hetzij om algemeene gezichtspunten te openen of om uit het verleden lessen te putten van praktische strekking. Ook mij, den laatsten rector dezer Universiteit uit de I9e eeuw, kwam een terugblik op de natuurkundige wetenschap in deze eeuw voor, een geschikt onderwerp te zijn om er uwe aandacht voor te vragen. Ondoenlijk is het hierbij de wetenschap in alle détails te overzien, om in bizonderheden af te dalen, maar juist eene gelegenheid als deze is geschikt om zich eens los te maken van kleinigheden, van fijne metingen, waarbij de vraag naar grootheden van een tienmillioenste deel van een millimeter de aandacht maanden lang bezig kan houden, om de vraag te stellen: wat heeft de wetenschap te zeggen tot een ontwikkeld publiek, waarin alle wetenschappelijke richtingen vertegenwoordigd zijn. Dan moet men zich vragen, hoe zal na vele eeuwen over het wetenschappelijk streven in de natuurkunde dezer eeuw gedacht worden, even als wij nü spreken over de ontwikkeling der natuurkunde in de i5e of i6e eeuw: Wat zijn derhalve in deze eeuw de hoofdlijnen, de hoofdzaken der natuurkunde geweest?

Mogelijk dat velen uwer onmiddellijk met het antwoord gereed zijn, denkende aan de zoo verwonderlijke uitvindingen op industrieel gebied, die toch alleen slechts mogelijk zijn geworden door de studie der natuurkundigen in studeerkamer of laboratorium, aan de stoommachines en de veranderingen door het oprichten van fabrieken in de sociale verhoudingen teweeggebracht, aan spoorwegen , telegrafen, telefonen, electrisch licht en beweegkracht , waardoor het leven en de levenswijze zóó geheel veranderd zijn, dat het ons moeite kost een bestaan voor te stellen waar die uitvindingen geen rol spelen.

Sluiten