Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bij die beweging onveranderd gebleven nl. in het steunpunt. Zooals in dit eenvoudige geval zoo ook met meer ingewikkelde, waarbij raderwerken, katrollen, schroeven het mechanisme uitmaken. De beschouwing van al deze gevallen deed Huygens deze merkwaardige stelling uitspreken:

»Wanneer eenige lichamen tengevolge van hun gewicht in beweging geraken, zal hun gemeenschappelijk zwaartepunt nooit hooger komen dan het vóór de beweging was. Deze stelling geldt ook voor vloeistoffen en men kan ermee niet alleen alle wetten uit de hydrostatica afleiden, die Archimedes heeft leeren kennen, maar bovendien nog vele andere stellingen uit de mechanica.

En wanneer degenen, die met grooten ijver pogen een perpetuum mobile te construeeren, die stelling wisten toe te passen, zouden zij gemakkelijk hunne dwalingen inzien en begrijpen, dat wat zij zoeken met mechanische hulpmiddelen — mechanica ratione — niet mogelijk is."

Het zoeken naar een perpetuum mobile is het streven geweest van menigeen; niet alleen in de dagen van Huygens, maar zelfs tot in dezen tijd zijn er geweest, die een toestel wilden vervaardigen, die, eenmaal in beweging gebracht, niet alleen voortdurend in beweging bleef, maar bovendien steeds arbeid leverde; in het bezit van een perpetuum mobile zou een fabriekant geen steenkolen noodig hebben en toch zou de fabriek voortdurend kunnen werken! Men behoefde niet meer te zoeken naar de kunst om goud te maken.

Huygens ontnam in zijn uitspraak aan allen de hoop een perpetuum mobile te vervaardigen door van mechanische krachten — mechanica ratione — gebruik te maken. De Oostenrijksche geleerde Mach kan zich niet met de toevoeging »mechanica ratione" vereenigen en noemt deze eene jesuitische reservatio mentalis; ze

Sluiten