Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van de vakbond. Het zal tengevolge hebben werkeloosheid, niet ontstaan door overproduksie van arbeidskrachten, doch door minder vraag op de arbeidsmarkt naar onderwijzers, die neutraal onderwijs willen geven.

't Natuurlik gevolg van een overgroot aantal arbeiders van een bepaalde groep zal zijn daling der salarissen tot 't minimum in vrij vele plaatsen, wat indirekt zou inwerken op 't onderwijs.

Dit zal voor de vakbond een argument zijn te ijveren tegen de vrije school en is ook voor ons van enig gewicht.

* *

*

Verschillende partijgenoten hebben reeds min of meer uitvoerig hun mening ten opzichte van 't punt gezegd.

A. H. Gerhard heeft in N°. 86 en 87 van de Vrije Gedachte van vrijdenkersstandpunt een pleidooi geleverd voor de Vrije School en tegen Staats-Paedagogie. Zeer juist zegt ook hij dat 't begrip: „Vrije School" zich bepaalt tot de vrijheid, wat 't geestelik karakter van 't te geven onderwijs aangaat. Hij zegt te zijn een voorstander van neutraal onderwijs en gelooft evenals wij, dat slechts dit 't enig werkelik goede onderwijs kan zijn.

Bovendien stemt hij toe, „dat kerkelik, dogmatisch onderwijs een ramp is voor de jeugd en dus voor de maatschappij." Onomstotelik staat ook voor hem vast, dat 't de plicht van de gemeenschap is om in al de stoffelikc voorwaarden voor een goede opvoeding van de gehele jeugd te voorzien. Op de overheid rust de plicht te zorgen, dat alle kinderen onderwijs kunnen krijgen, dat aan hygieniese en stoffelike eisen voldoet.

En nu komen we aan 't punt, waar we scheiden n.1. de ontkenning van 't recht] der overheid een bepaald soort onderwijs te doen geven. Gerhard vindt: „dat 't èn in strijd is met elk begrip van recht, èn dat het vloekt tegen alle psychologie, zijn beter geachte opinie anderen met behulp der wet op te dringen." Ook de gelovigen hebben 't recht, zo goed als wij, naar hun inzichten te handelen. Behoefte hebben we, gaat hij voort, aan absolute vrijheid in woord en daad, gelouterd door ieders absolute verantwoordelikheid — en dan komt 't citaat door Tr. gebruikt:

Nu is voor mij een absolute vrijheid ondenkbaar en moet die beperkt worden door deze bepaling: zolang ze niet in strijd komt met 't algemeen belang, welk algemeen belang moet vastgesteld worden door de meerderheid.

Geen enkele maatschappelike maatregel is er, die niet in strijd komt met 't recht van een minderheid, die niet recht tegen 't

Sluiten