Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

regering een kerkelike geworden is, doch doordat bijbel en wijwaterkwast zich gaan associeeren met 't kapietaal tegen de gemeenschappelike vijand: de soc.-democratie.

De burgerlike liberale partij heeft haar iedeaal verloren en we behoeven niet te veronderstellen, dat de vrijzinnig-demokraten dat zullen overnemen. Veel meer dan vroeger voelt zij zich en is ze geworden, ondanks de langzame ekonomiese en polietieke ontwikkeling van achterlik Nederland, een kapitalistiese partij, die staat tegenover ons.

De schoolstrijd gestreden tussen Kerk en Liberalisme zal lang zamerhand worden een strijd tussen de sociaal-demokratie aan de ene zijde en kerk en liberalisme aan de andere zijde.

Wij zijn dus reactionnair in zoverre dat wij ingaan tegen de eisen der burgerlike partijen, sinds vijftig jaar gesteld, dat wij ingaan tegen de burgerlik historiese lijn.

Hopen we dat hiermede de legende van de reactionnaire schoolmeester uit de wereld zal zijn. Met Loopuit protesteeren we daartegen.

Nu iets over Troelstra's citaten.

't Belangrijkste daarvan is wel dat van Marx. 'k Zeide reeds, dat terwijl Tr. er een bewijs in ziet, dat deze was voor de Vrije School, Kautsky 't mij zond als bewijs, dat Marx op 't zelfde standpunt stond als de Duitse partij. Wij zijn 't dan ook volkomen eens met de mening door Marx uitgedrukt, dat noch de Staat, noch de Kerk invloed op de school mogen hebben. Beiden zijn 't instrument van de bezittende klasse. Onmogelik is 't echter in de kapitalistiese maatschappij, kerk en staat geheel buiten alle invloed op 't onderwijs te houden. Doch we hebben uit twee kwaden de minst kwade te kiezen en dat is de staat. De staatsschool moet zooveel mogelik neutraal zijn, de sekteschool heeft een bepaalde kleur.

Loopuit voerde reeds in 't Volk van 25 Dec. aan, wat Marx in een zitttng van de Generale Raad van de „Internationale" op 17 Aug. 1869 dienaangaande zeide. Kautsky drukte dit referaat af in de 12e Jaargang van de Nette Zeit.blz. 826 in een artiekel: „Die Internationale und die Schule". Opgemerkt moet daarbij worden, dat daar „governmental" niet geheel juist door „staatlich vertaald is. Marx verlangde „national education, but not governmental". Hij was beslist tegen „private education". Dit als nadere verklaring. Overigens zijn citaten natuurlik altijd van betrekkelik geringe waarde. Als Troelstra meende dat 't van belang was, hoe Marx over de schoolkwestie dacht, had hij dit niet moeten weergeven door een enkel citaat. Waar toch was dat citaat een kritiek op. Niet op de eis: De verplichte staatsschool.

Sluiten