Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

't Gothaer Program zeide:

De Duitse Arbeiderspartij verlangt als geestelike en zedelike grondslag van de Staat:

1. Algemene en gelijke volksopvoeding door de Staat. Algemene leerplicht. Kosteloos onderwijs.

De zin voorafgaande aan de geciteerde luidde: „De schoolparagraaf had ten minste techniese scholen (theoretiese en praktiese) in verbinding met de volksschool moeten verlangen", een opvatting die we — men herinnere zich de onderwijskongressen — tans niet meer delen. Kvenveel waarde als dit citaat heeft bij de bespreking van ons standpunt tot vakonderwijs, evenveel waarde heeft ook 't bewuste citaat voor onze kwestie. Slechts argumenten kunnen van invloed zijn op ons oordeel.

't Was bovendien een vertrouwelik schrijven en daardoor zo woest vinnig, dat t jaren later zelfs niet in zijn oorspronkelike vorm afgedrukt kon worden en in weerwil daarvan toch nog veel opschudding teweeg bracht. Bracke, Gerb, Auer, Hebei en Liebknecht onderzochten t voor en tegen en na zorgvuldige overweging konden ze tot geen ander resultaat komen dan tot een afwijzing ervan.

Doch ik heb reeds meer dan voldoende gezegd over de gebruikte citaten en wil nu overgaan tot 't argumenterende deel van artiekel en rede.

De Staat beschouwen de sociaal-demokraten als klasse-instrument, zeide I. En dat erkennen ook wij, doch met enig voorbehoud en niet in de betekenis, daaraan door T. gehecht.

De eerste alinea van ons program luidt:

„De S. D. O. V. overwegende,

dat de Volksschool, door de bezittende klasse in 't leven geroepen onder de leuze van „volksontwikkeling door volksonderwijs" in haar handen ten slotte niets anders is gebleken te zijn, dan het middel om, onder de naam van „gepaste en nuttige kundigheden" de kinderen van t volk dat minimum van kennis en die minimum graad van africhting aan te brengen, welke noodzakelik waren geworden om in de kapitalistiese behoefte aan min of meer geschoolde arbeiders te voorzien, — enz.

Wij zeggen verder:

De heersende klasse is onwillig en onmachtig om de school in waarheid aan haar roeping te doen beantwoorden. ' doch laten daarop volgen, dat „met en onder de politieke en ekonomiese emancipatie van 't volk zijn geestelike emancipatie ten volle bereikt zal worden." Er is evolutie. Langzamerhand zal de heersende klasse haar invloed op de staat verliezen.

Sluiten