Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Op 't Kongres der S. D. O. V. gebruikte Bijkerk ter verduideliking een zeer goed beeld. Rij de behandeling der ongevallenwet werden door ons voorgesteld: rijksverzekeringsbanken. Deze zouden de arbeiders 't meest onafhankelik doen zijn. De bezittende klasse wilde partikulier initiatief. Zo gaat 't ook bij de school. In deze maatschappij kunnen de arbeiders niet gedaan krijgen, wat zij wensen. De meeste invloed zullen ze hebben door de staat. De heersende klasse van Nederland begint tot 't besef te komen, dat ze met de partikuliere school meer invloed heeft. De liberalen komen langzamerhand van de staatsschool terug. Daar tegenover moeten de arbeiders komen te staan met hun eis van de staatsschool. Daarop kunnen zij de meeste invloed uitoefenen.

In de twede plaats heeft Troelstra 't over de betekenis van 't onderwijs, waarover we natuurlik — men zie ons program — 't in bijna alle opzichten eens zijn en die aan de kwestie zelve, weinig af of toe doet.

Iets anders is echter de neutraliteitskwestie. Ik zette reeds vroeger uiteen, dat naar mijn mening neutraal onderwijs 't beste was, wat ook de Bond van Ned. Onderw. reeds uitsprak. Wanneer nu gezegd wordt, wat T. zegt, dat neutraal onderwijs niet mogelik is, dan valt of staat daarmede ons gehele betoog. Want wanneer 't werkelik onmogelik zou zijn, dat onderwijs te geven, dan zouden wij evenals Troelstra moeten komen tot de Vrije School. Als voorbeeld noemt hij de 80-jarige oorlog. Laat ik vooraf zeggen, dat wij bij de behandeling in de Lagere school van een of ander onderwerp voorop stellen, dat 't moet vallen onder 't bereik van 't kind. Laat ik daarbij aannemen, dat dit het geval is met de 80-jarige oorlog. Wij onderwijzers hebben volkomen 't recht ook de mening der sociaaldemokraten ten opzichte van een dergelik punt aan de leerlingen mede te delen. Er is niets, dat ons dit belet. De vrije ontwikkeling van 't kind eist mededeling van de verschillende inzichten — 'k stel nochmaals voorop, zo dit mogelik is. Doet men dit niet, dan is ontwikkelend onderwijs niet mogelik. Men werkt dan suggestief, t Verkeerde in 't onderwijs op de sectaire scholen is juist,'t ingieten van een bepaalde mening, 't niet zoveel mogelik trachten 't kind te ontwikkelen tot een zelfstandig denkend mens.

't Verband tussen godsdienst en onderwijs. Men heeft t voorgesteld, alsof de godsdienst per se, uit zijn eigen wezen, gezagsliefde kweekt. Dit is niet geheel juist, zegt T. Zij die zo spreken zeide hij, hebben niet genoeg overwogen, dat de godsdienst minstens zo vaak een revolutionair als een reactionair middel is geweest. In 't volk zit een groot stuk ideologie, zit een grote godsdienstliefde en

Sluiten