Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

helpen, en meent daarmee te kunnen rechtvaardigen de wettelijke. Ja, noemt het een belang voor den patroon, dat nu zijn zedelijke plicht vervalt. Maar al ware dit een belang voor hem, zou het dit ook voor den werkman zijn?

Naar dat stelsel van verzekeringsdwang behoeft de werkman niet voor den kwaden dag te zorgen; ook de patroon niet. De wet, de Staat, heeft nu des eersten belang, zijn stoffelijke bestaan als het ware in handen genomen.

De patroon kan zich voortaan, wat er ook kome, van alle gedachte, van allen aandrang om te helpen hiermede afmaken, dat de wet ook voor hem de zedelijke verplichting heeft laten vervallen door eene wettelijke vast te stellen; dat er geene zedelijke verplichting meer is buiten die, welke de wet heeft opgelegd. Zij heeft in geld den omvang der zedelijke verplichting uitgedrukt. Zoo wordt toch inderdaad de zedelijke band verslapt; het onmisbare element in de verhouding van patroon tot werkman teruggedrongen.

Ook Lefort wijst daarop, als hij schrijft: Zij (de wettelijke bepaling) zoude bij den patroon de gedachte onderdrukken, dat er een gewetensplicht voor iederen ondernemer is om zich bezig te houden met het lot der menschen, waarover hij het bestier heeft. In de noodzakelijkheid gebracht zich te onderwerpen aan de geëischte belasting, zoude de patroon zich niet meer gebonden achten. Indien zich bij hem eene geneigdheid openbaarde om bij te dragen tot het welzijn van zijn personeel, zij zoude spoedig verdwijnen voor de overweging, dat hij daarvoor geene dankbaarheid zoude oogsten van de zijde der werklieden, welke deze handelingen zouden beschouwen als gevolg van de gedwongen gehoorzaamheid aan de wet. Bovendien kan de patroon, als hij vrij is, zoeken naar aan te brengen hervormingen; hij kan zich offers getroosten voor de verbetering van het lot der arbeiders. Maar

Sluiten