Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

king in de vorige eeuw blijkt. Europa, dat in 1800 te nauwernood 175 millioen inwoners telde, had er in 1886 347 millioen, terwijl het in die tusschenruimte nog bijna 20 millioen emigranten naar andere werelddeelen had gestuurd. En hij merkt daarbij op, dat overal, waar het Europeesche overwicht zich uitgebreid heeft: in Zuid-Amerika, in Australië, in EngelschIndië, in Nederlandsch-Indië, in Algiers, — de menschen in niet mindere mate vermenigvuldigd zijn, dank zij het nieuwe economische stelsel, dat het heeft ingevoerd. Aangenomen, dus besluit hij, dat alle menschelijk leven een goed is, zoo bewijst het economische stelsel, hetwelk aan het grootste aantal menschen vergunt te leven, daardoor zijne superioriteit.

Den 29sten April 1874 zeide Dr. Kuyper in de Tweede Kamer onzer Staten-Generaal: „Men stelt zich den fabrieksarbeider schier altijd voor als behoorende tot de armste klasse van de maatschappij, als nauwelijks zijn brood hebbende! Maar dit is niet zoo. Er zijn gezinnen, bij ploegen arbeidend, die f25 tot f 30's weeks verdienen. Dat is betrekkelijk weelde, en liet gevolg dan ook is, dat menig gezin, na de geheele week in de fabriek gewerkt en gesloofd te hebben, door die voor hun stand vrij groote som gelds verlokt wordt, om op den Zondag meer dan goede sier te maken. Wie nooit in die hutjes geweest is, beeldt zich niet licht in, hoe goed de tafel er dan wordt aangerecht en hoe mild de beker rondgaat." x)

Had de Spreker niet te kennen gegeven, dat zijne schildering op persoonlijk bezoek van die hutjes rustte, men zoude geneigd zijn aan eenige overdrijving te denken.

Maar althans dat verbetering, vermeerdering van inkomsten plaats heeft, kan niet worden ontkend. Nog zeide Mr. dkucker

') Eenige Kameradviezen uit de jaren 1874 en 1875 (1890), bl. 146/47.

Sluiten