Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een minimum beperken. Met het oog ook op hen, die weinig sterk staan. En nu zal onwillekeurig de wet steeds de werking hebben om den steun in het vervolg te bepalen tot wat zij eischt. Dit ligt in den aard der zaak.

Er is een antagonisme tusschen patroons en arbeiders, maar, zegt claudio Jannet, dit heeft bovenal zedelijke en politieke oorzaken. Men wane niet, dat dit eigenlijk het resultaat van het moderne economische stelsel is, hetwelk zich kenmerkt door vrijheid van arbeid, uitbreiding van het handelsverkeer, de overwegende beteekenis van de machines en het kapitaal in nijverheid en vervoer, den grooten aanwas der bevolking, de ontwikkeling van de grootc steden, de onvastheid in de voorwaarden der productie. In alle eeuwen, zoo gaat hij voort, zijn er economische moeielijkheden geweest. Strijd van belangen tusschen patroons en arbeiders zijn onvermijdelijk van het oogenblik af, dat beiden de burgerlijke vrijheid genieten.

Ook heeft het gevoel van afgunst, veroorzaakt door de ongelijkheid van vermogen en het verschil van maatschappe1 ij ken staat altijd bestaan in de diepte der door de eerste zonde bedorven menschelijke natuur, en zijn daardoor in vroegere eeuwen verschrikkelijke uitbarstingen voorgekomen.

Maar dit antagonisme en die afgunst, in plaats van zich bij tusschenpoozen en plaatselijk te openbaren, beginnen een voortdurend en algemeen verschijnsel te worden. Dat vormt het maatschappelijke vraagstuk.

Waarvan men de oorzaken te zoeken heeft in het verdwijnen van het godsdienstig gevoel, eerst in de hoogere klassen, daarna in die der werklieden. Vandaar bij de eersten te vaak buitensporigheden van weelde, het ontbreken van liefdadigheid en welwillendheid in de arbeidsbetrekkingen, soms zelfs schennis van de gerechtigheid; vandaar bij de

Sluiten