Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verdeelde, slechts gering. Ook Spanje, welks vrouwen zich toenmaals meer dan andere op haar mannelijken geest beroemden, bracht slechts weinig werkelijk groote vrouwelijke geleerden voort, onder wie de theologante Isabella van Cordova ') en de in veertien talen gelijkelijk ervaren redenaarster Juliana Morelli van Barcelona zich bizonder onderscheidden.

Terwijl in Italië en Spanje de vrouwen, zonder er voor te moeten strijden, ir. zekeren zin als vanzelf sprekend in den geestelijken vooruitgang deelden, — als ontvangenden en als gevenden was haar toestand in Frankrijk, Engeland en vooral in Duitschland een gansch andere. Zij werden gedrukt door den economischen toestand, en wetenschap en kunst bereikten haar slechts uit de tweede en derde hand. Daardoor ontstond voorloopig slechts bij weinige vrouwen, door het voorbeeld der Italiaanschen, de wensch naar geestelijke beschaving, naar intellectueele rechtsgelijkheid. En dat verlangen trad — teekenend genceg voor de toestanden in Midden-Europa — vaak op in gemeenschap met de behoefte naar een broodwinning. De Fransche schrijfster Christine de Pisan is hiervan een klassiek voorbeeld. 2) Als jonge weduwe zag zij zich gedwongen haar kinderen den kost te geven en groot te brengen. / Daar zij voor de begrippen van haar tijd, de 15de eeuw, een goede opvoeding genoten had, verschafte zij zich met ijzeren geestkracht verdere vorming en maakte het zich mogelijk, met haar kinderen van haar schrijverij te leven. Haar Roman van de Roos, haar geestige geschiedenis van Karei V verschaften haar tot over de grenzen van haar vaderland een naam. Voor de beoordeeling der vrouwenkwestie van dien tijd is evenwel haar verweerschrift „La cité des dames" in 't bizonder belangwekkend. Zij schilderde daarin het leven en werken der italiaansche juriste Novella d'Andrea, om, daaraan vastknoopend, voor de wetenschappelijke vorming der vrouwen op te komen, en verklaarde ten slotte dat de mannen alleen om deze reden daartegen waren, daar zij vreesden, dat de vrouwen verstandiger zouden worden dan zij. Christine de Pisan geniet den roem met dezen arbeid het eerste werk over het vraagstuk van de ontvoogding der vrouw geschreven te hebben; zij was, tengevolge van haar eigen levepsstrijd, daartoe voorbestemd. Niet het zuiden, dat zulk een overvloed aan rijkdom en schoonheid over zijn kinderen uitstortte dat ook de vrouwen zich niet afzijdig konden houden, maar de landen van Midden- en Noord-Europa', waar in den strijd om het bestaan allen, ook de vrouwen betrokken werden, waren

1) Zie Thomas, t. a. p., blz. 83.

2) Zie Robineau, Christine de Pisan, 3a vie, ses oeuvres. St. Omer 1882.

Sluiten