Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de slavernij der negers nog in dezen tijd, in hun naam vulde men de Bastille en wendde men de pijnbank aan. De vraag of vrouwen tot het burgerrecht moeten worden toegelaten, mag echter niet meer met utiliteitsgronden, phrasen en grappen afgedaan worden. Ook de gelijkheid tusschen de mannen, die de nieuwe staatsregeling van Frankrijk vaststelde, heeft een stroom van gezwollen redevoeringen en goedkoope aardigheden te voorschijn geroepen; doch steekhoudende argumenten vermocht niemand aan te voeren. ,,Ik geloof", zoo eindigt Condorcet, „dat het met de rechtsgelijkheid der geslachten niet anders zal zijn."

Meer dan in zijn eigen vaderland vonden de opvattingen van den franschen wijsgeer in Engeland en Duitschland wetenschappelijken steun. De kalmer politieke omstandigheden in die landen lieten den enkeling meer tijd tot nadenken en theoretiseeren, terwijl de toestand in Frankrijk tot handelen dwong. Zoo schreef een duitsch geschiedschrijver een dikke geschiedenis van het vrouwelijk geslacht, die hij inleidde met de woorden, dat de geschiedenis van geen volk en geen stand een schouwspel aanbiedt dat in zoo hooge mate verontwaardiging, afschuw en medelijden wekt, als die der vrouwen, ') en een engelsch geleerde, die dezelfde stof behandelde, drukte zich op dergelijke wijze uit, door te verklaren, dat de ergerlijke behandeling van het vrouv/elijk gedeelte der menschelijke species slechts het menschelijk mannetje eigen is en in de gansche natuur geen weerga en geen voorbeeld heeft. 2)

Een der meest beteekenende letterkundige gebeurtenissen echter op dit gebied was het verschijnen van het werk der engelsche vrouw Mary Wollstonecraft: Vindication of the rights of women. 3) Een leven vol van innerlijken en uiterlijken strijd en ontbering had haar het lijden van haar geslacht leeren kennen. In haar beroep als onderwijzeres had het vraagstuk van opvoeding en ontwikkeling haar reeds levendig bezig gehouden, zoodat zij als haar eersten letterkundigen arbeid een klein geschrift over de opvoeding van jonge meisjes liet verschijnen. Daarop volgden een groot aantal vertalingen uit het duitsch en eenige oorspronkelijke werken, die haar een bestaan verzekerden en haar tegelijkertijd in persoonlijke aanraking met haar uitgever Johnson brachten, bij wien zij een opwekkend geestelijk verkeer vond. Hij zelf, zoo goed als al zijn gasten, volgde

1) Zie C. Meiners, Geschichte des weiblichen Geschlechts. Hannover 1788, lste deel, blz. 1.

2) Zie W. Alexander, History of women. London 1789, 2de deel, blz. 35.

3) Het werk verscheen voor het eerst in 1792 te Londen en werd door Salzinann in het duitsch vertaald. In 1896 bewerkte Mrs. Henry Fawcett een nieuwe engelsche uitgave, waarop in 1898 een duitsche vertaling van P. Berthold volgde.

Sluiten