Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

moet aan het lichaam kracht genoeg verleenen om in het drukke seizoen een dagelijkschen arbeidstijd van achttien tot twintig uren uit te houden.1) Daarbij waren de loonen zoo ellendig, — een boetseerdersgezin te Sonneberg verdiende bij ingespannen arbeid van elk zijner leden 12 tot 15 mk. per week, doch moest zich met deze verdienste ook nog door een vier tot zes maanden durende werkeloosheid heenslaan, 2) — dat de houtdraaiers hun hout moesten stelen, om tenminste te kunnen bestaan. 3) Men zegge niet dat deze toestanden twintig jaren achter ons liggen en te bovengekomen zijn; want heden ten dage is de ellende in de Thüringer speelgoedindustrie nog veel grooter. 4) Een drukkersgezin, dat uit papiermaché speelgoed vervaardigt, arbeidde met negen personen in een enkele stikkend heete ruimte vol stof en droogende goederen; een zuigeling in de wieg lag erbij. Een werktafel, een bank, een stoel, een enkele schotel die voor wasschen en eten tegelijk gebruikt werd, vormden het gansche huisraad; bij dat alles had de geestelijke van de plaats de onbeschaamdheid te beweren dat alle lieden goed en aangenaam wonen! 5) De loonen zijn van jaar tot jaar achteruitgegaan. Thans verdient bijv. een arbeidster aan een dozijn poppenjurkjes van 25 tot 30 cM. lang, met mouwen, slepen, kantjes en knoopen, niet meer dan 12 tot 20 pf. 6) De gezochte poppe-bakerkinderen levert de sonneberger huisindustrieel voor 95 pf. het dozijn, waarbij hij per stuk... 1 pf. verdient! Een boetseerdersgezin van vier volwassen personen bereikt bij een dagelijkschen — den Zondag meegerekend — arbeidstijd van veertien tot vijftien uren 9,50 mk. per week, dat beteekent een verdienste van 84 pf. per persoon en per dag 7). Dat onder zulke omstandigheden de mannen er naar streven anderen arbeid te vinden, is begrijpelijk. De zwaksten, de vrouwen, de grijsaards en de kinderen, vatten dan dien arbeid op. In het district der Meininger speelgoedindustrie wordt 81 pCt. der schoolkinderen aan den arbeid gezet; zij werken na den schooltijd vaak tot tien en twaalf uur in den nacht, is er haastwerk, dan wordt het ook twee en drie uur, eer zij zich ter ruste leggen. Dientengevolge werd in den winter van 1895 geconstateerd dat in het hertogdom Meiningen tegenover 2809 arbeidende

1) T. a. p., blz. 43.

2) T. a. p., blz. 51.

3) T. a. p., 2e deel, Jena 1884, blz. 57.

4) Zie O. Stillich, Die Spielwarenindustrie des Meininger Oberlands, Jena 1899, blz. 14.

5) T. a. p., blz. 55 en vlgg.

6) T. a. p., blz. 66.

7) T. a. p., blz. 10 en vlgg.

Sluiten