Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

meisjes of op het verblindend licht achter de spiegelruiten, waarvan zij sprookjeswonderen verwachten. En de handel heeft jeugd noodig! De klanten zien niet graag oude gezichten; een knap jong meisje is een sterker aantrekkingskracht dan de beste waar. Ziet eens rond in de winkels, vooral in die der groote steden: haast enkel jonge dingen met dicht gekruld haar en schitterende oogen komen ons tegemoet. De statistiek bevestigt dat: van de berlijnsche winkeljuffrouwen zijn 71 pCt. 15 tot 21 jaren oud! ') Waar blijven de ouderen, zij die niet trouwen, die niet het ongewone geluk hebben zich zelfstandig te kunnen maken? De edelste paarden hebben het treurig lot dat zij uit het renpaarden-paleis, waar zij in hun jeugd gevoed, verzorgd en opgepast werden, zorgvuldiger dan menig mensch, eerst in den nauwen stal van den huurkoetsier en dan bij de armzalige knollen van den boer geraken, — hoe ouder zij worden, des te harder wordt hun lot. Met de arbeidende vrouwen, en onder haar voornamelijk de winkeljuffrouwen, gaat het niet anders. Worden zij oud en leelijk, dan komen er jonge in haar plaats, en zij moeten zich met steeds mindere betrekkingen tevreden stellen. Het in Duitschland tot heden heerschende gebruik, waarbij geen of slechts zeer korte opzeggingstermijnen gesteld werden, — d. w. z. de patroon kan de bediende vaak van den eenen dag op den anderen ontslaan, de bediende echter moet de opzegging vier weken te voren indienen, 2) — had ten gevolge dat de oudere winkeljuffrouwen aan een voortdurende verandering van betrekking blootgesteld waren en nimmer weten konden of niet den volgenden dag haar werkeloosheid zou beginnen. Op haar veertigste jaar zijn zij reeds zoo goed als op.

Tengevolge van het vele staan, den langen arbeidstijd en de slechte voeding, treedt reeds vroeg algemeene verzwakking en spierzwakte in. De jonge meisjes worden haast allen door bleekzucht geplaagd, — een blik op de gezichten der winkeljuffrouwen bewijst dat voldoende — onderlijfsziekten komen hier nog bij. Daarbij zwellen de voetgewrichten op, aan de beenen vertoonen zich aderspatten, maagziekten verwoesten de rest der zenuwkracht. Dientengevolge wordt het moederschap voor de meeste winkeljuffrouwen tot een zware ziekte. 3) De groote lichamelijke afmatting, die zoover gaat dat de jonge meisjes zich 's avonds gekleed op het bed werpen, daar zij niet meer de kracht

1) Zie J. Silbermann, t. a. p., blz. 1420.

2) Zie P. Adler, t. a p., blz. 32 en vlgg. — Vernehmungen, t. a. p., blz. 94.

3) Zie Royal Commission of Labour, t. a. p.( blz. 6 en vlgg., 286 en vlgg., 318. — Sutherst, t. a. p., blz. 128. — J. Silbermann, Die Lage der. deutschen Handelsgehilfen, in Brauns Archiv, 9e deel, 1896, blz. 363.

Sluiten