Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dien van „model", verbergt zich vaak de prostitutie op grovere of fijnere wijze. De „maintenee" is het vooral, die hiervoor in aanmerking komt, en daar zij mooi is en jong en bevallig, en aan de hoogte van het loon weinig waarde hecht, maakt de ondernemer goede zaken door haar in zijn dienst te nemen. Schouder aan schouder met haar doen de welopgevoede dochters van den middelbaren burgerstand, die woning en kost bij haar ouders hebben en met een inkomen, dat slechts een zakgeld vertegenwoordigt, tevreden zijn, aan de alleenstaande, zichzelf met moeite opwerkende arbeidsters de gevoeligste concurrentie aan. Zij houden de loonen op een laag peil, ja zij drukken, door bij massa s in den handel te gaan, ze nog vaak naar beneden. Dientengevolge blijkt nog in hoogere mate dan in den fabrieksarbeid dat de ontwikkeling der loonen meer en meer de neiging heeft, zich naar de vrouwenloonen te richten, zoodat het onderhoud van het gezin op de verdienste van man en vrouw berust. Daar de gehuwde echter onder de bedienden een bijna onmogelijk verschijnsel is, het huwelijk beteekent haast altijd het verlaten van de betrekking, — zoo zijn de eerste gevolgen dezer ontwikkeling voor man en vrouw even treurig.

De toestand der vrouwelijke handelsbedienden zou hopeloos zijn, wanneer niet in de kale woestijn van haar bestaan bronnen van toekomstig bloeiend leven zouden aan te wijzen zijn. Een der krachtigste en belangrijkste is ook hier de ontwikkeling tot grootbedrijf. Hoe grooter het bedrijf, des te hooger is het loon, des te korter de arbeidstijd en des te geregelder de rusttijden, des te meer neemt echter ook het aantal der bij den patroon inwonende bedienden af. Daarmee verdwijnt de patriarchale verhouding meer en meer, de bediende neemt langzamerhand dezelfde plaats in als de fabrieksarbeider, om wiens persoonlijk, huiselijk leven de ondernemer zich niet bekommert. Hierdoor en door de intusschen zich pas in den aanvang bevindende regeling van den arbeidstijd, zal het ten slotte ook aan de gehuwde eerder mogelijk zijn, haar meisjesberoep getrouw te blijven. Dat alles zou echter tot slechts weinig nut zijn, als er niet nog een ander element bijkwam: de dochters van den burgerstand zullen door den drang der omstandigheden,

niet het minst doordat de kleine zaken door de magazijnen tenondergebracht worden, — gedwongen zijn, het loon niet meer als middel ter bevrediging van overtollige behoeften, maar als middel tot levensonderhoud te beschouwen. In den nood zelf liggen de kiemen voor zijn verdwijnen.

Naast de ontwikkeling tot grootbedrijf, die echter — dit zij tot allen gezegd die laksch genoeg zijn, om zich door hoop op de toekomst met het heden te verzoenen, — buitengewoon langzaam is, voltrekt zich

Sluiten