Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zouden sneller dan het nu reeds geschiedt, tot den verdienden ondergang gedoemd zijn.

Meer nog dan het uitgeven van huiselijke bezigheden aan buitenstaanden, heeft de snelle uitbreiding der pensions en logementen den tot nu toe bestaanden vorm van het gezinsleven, dat zich voornamelijk om den eigen haard groepeerde, weten te schokken. In een tijdsbestek van dertien jaar zijn alleen in Duitschland de logementen met 94,594, d. w. z. met 116 pCt., en het aantal der daarin werkzame personen met 295.713, d. w. z. met 132 pCt., toegenomen. Nu is wel het koffiehuisleven der mannen een oud verschijnsel, maar dat der vrouwen en van gansche gezinnen is een uitvloeisel van den jongsten tijd, dat door het pensionsleven van Amerika en Engeland in toenemende mate tot de ontbinding van het particulier huishouden leidt.

Het koffiehuis werd van oudsher als een vervanging van de eigen huiselijkheid beschouwd, de bedienden, hetzij dezen in keuken of kelder of bij de bediening der gasten werkzaam waren, golden als huiselijke dienstboden en evenals aan dezen, ging daarom langen tijd het sociale onderzoek en de wetgeving ook hun voorbij. Eerst toen een reeks van misstanden schril aan den dag trad en men begon vooral in het kellnerinnenwezen een zedelijk gevaar voor de mannelijke deugd te zien, ging men er toe over de toestanden eens van nabij te beschouwen. Door de Koninklijke Arbeidscommissie geschiedae dit in Engeland, door de Commissie voor Arbeidersstatistiek in Duitschland, een aantal particuliere onderzoekingen kwamen er als aanvulling bij. Slechts een zeer kleine kring der in aanmerking komende personen werd door de enquêtes bereikt — in Duitschland b.v. van de 37.121 kellnerinnen slechts het negende gedeelte, 4093, — en zooals het gewoonlijk pleegt te geschieden, bleef de sociaal laagst staande categorie geheel buiten aanraking der enquêtes. Kellnerinnen uit cafés, café-restaurants, logementen en bierkelders werden ondervraagd, het personeel der in Noord-Duitschland zich in een treurige vermaardheid verheugende „Animierkneipen" (café's met damesbediening) bleef buitengesloten. Trots dit alles was het resultaat zeer treurig; men was uitgegaan, bereid om den banvloek te slingeren over scharen van zondaressen, en vond moeizaam om het bestaan worstelende, aan iedere uitbuiting zonder bescherming prijsgegeven arbeidsters.

Beschouwen wij in de eerste plaats de eischen die haar gesteld en dan de schadeloosstellingen die haar daarvoor aangeboden worden. Als een jong, schraal ding van veertien tot zestien jaar treedt de aankomende kellnerin, wanneer zij niet reeds thuis zich de noodige bekwaamheden heeft kunnen eigen maken, in dienst. Zij wordt water-

Sluiten