Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vrouwelijk organisme in het bizonder schadelijk zijn. 3. Invoering van den wettelijken achturendag voor de arbeidsters. 4. Vrijaf op den Zaterdagmiddag voor de arbeidsters. 5. Uitbreiding der beschenningsbepalingen voor zwangeren en kraamvrouwen tot minstens één maand voor en twee maanden na de bevalling; opheffing der bevoegdheid tot het maken van uitzonderingen op deze bepalingen op grond van een geneeskundig getuigschrift# 6. Uitbreiding der arbeidswetgeving tot de huisindustrie. 7. Aanstelling van vrouwelijke fabrieksinspecteurs. 8. Verzekering van volkomen vrijheid van coalitie voor de arbeidsters. 9. Actief en passief kiesrecht der arbeidsters voor de nijverheidsrechtbanken.

Op de vrouwenconferentie die in aansluiting met den Mainzer partijdag plaats vond, werd aan deze besluiten nog toegevoegd, dat naast de mondelinge ook een schriftelijke propaganda voor wettelijke bescherming van arbeidsters door manifesten en vlugschriften gevoerd zou worden. In dezelfde vergadering werd in het stelsel van vertrouwenspersonen, aan wier spits een centrale vertrouwenspersoon met haren zetel te Berlijn staat, nog meer eenheid gebracht door bepalingen omtrent den aard harer werkzaamheid, en het gewichtig besluit genomen, dat overal waar de vereenigingswetten het niet verhinderen, de vrouwelijke vertrouwenspersonen door de organen der algemeene beweging tot allen arbeid en tot alle zittingen toegelaten moeten worden. ')

Vragen wij naar de resultaten van den politieken kant der duitsche arbeidstersbeweging, dan valt een antwoord in cijfers, zooals bij het onderzoek van haar economischen kant, niet te geven. Zij kan de voor haar denkbeelden gewonnen vrouwen noch, zooals de burgerlijke vrouwenbeweging, tellen naar het aantal leden harer vereenigingen, noch, zooals de mannelijke partijgenooten, naar de bij de rijksdagverkiezingen uitgebrachte stemmen. De eenig juiste maatstaf waarnaar zij gemeten kunnen worden is de wetgeving en de openbare meening. Daarbij zij in de eerste plaats aan de volgende feiten herinnerd: het eerste krachtig optreden van de arbeidstersbeweging was de strijd tegen de belasting op het naaigaren; het regeeringsvoorstel werd verworpen en tengevolge van de door de arbeidsters en haar pers geopenbaarde treurige toestanden in de confectie, werd de officieele enquête ingesteld, die tot verscherping der wetten op gedwongen winkelnering leidde. Weinige jaren later leidden berlijnsche sociaaldemocratische vrouwen de eerste kellnerinnenbeweging. De algemeene ontsteltenis om wat daarbij aan het licht kwam, leidde tot het jarenlang

') Zie Protokoll über die Verhandlungen des Parteitags der sozialdemokratischen Partei Deutschlands. Gehouden te Mainz van 17 tot 21 September 1900. Berlijn 1900, blz. 247 en vlgg.

Sluiten