Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Maar niet alleen dat de dwang om het brood te verdienen de gehuwde vrouwen in de sociaal laagste arbeidsvelden zou dringen ; daar haar arbeidskracht haar bruidschat beteekent en onontbeerlijk is voor het onderhoud van het gezin, zou in de plaats van het huwelijk in uitgebreider omvang het concubinaat treden. Hoe verre het nu ook van ons is, om aanstoot te nemen aan het vrije liefdesverbond van twee menschen, zoo zeker is het toch, dat het concubinaat onder de huidige omstandigheden de moeder en haar kinderen zonder erbarmen aan de willekeur van den man blootstelt en beiden aan de diepste ellende zonder bescherming kan prijsgeven. Er komen echter nog andere gronden bij, die van het standpunt der arbeidster tot onvoorwaardelijke verwerping van de uitsluiting der gehuwde vrouwen uit de fabriek leiden moeten: De fabrieksarbeid is de eenige vorm van arbeid waardoor de vrouwen in nauwere verbinding met haar klassegenooten gebracht worden; daarvan echter hangt haar ontwikkeling, haar geschiktheid tot organisatie af, en haar meerdere of mindere geschiktheid tot organisatie weer heeft invloed op de snellere of langzamere ontwikkeling der sociaalpolitieke wetgeving.

Doch ook van het standpunt van den ondernemer is de uitsluiting van de gehuwde vrouw te verwerpen. De rapporten der duitsche arbeidsinspecteurs voor 1899 hebben het belangwekkend resultaat verstrekt, dat volgens de uitspraak van het meerendeel der fabrikanten deels niet genoeg ongehuwde arbeidsters ter beschikking staan, ') vooral echter de gehuwde moeilijk of in 't geheel niet te vervangen zijn. 2) De gronden hiervoor liggen voor de hand: het gaat hier meestal om oudere, ervaren arbeidsters, die bovendien, daar zij haar beroep niet meer, zooals de meeste ongehuwden, slechts als een overgang naar het huwelijk beschouwen, bizonder ijverig zijn. Dus ook het belang van den ondernemer spreekt tegen haar uitsluiting. Wie het ontzettend nadeel van den fabrieksarbeid der gehuwde vrouwen wil doen verdwijnen, moet andere middelen aanvatten. Hij moet haar in grooter mate dan tot nu toe tot den fabrieksarbeid brengen en haar aan de huisindustrie en den thuisarbeid ontrukken. Het instellen van schoolvoeding en kinderbewaarplaatsen door de gemeenten en de geleidelijke vermindering van den arbeidstijd moet daarmee hand in hand gaan.

Reeds de tegenwoordig wettelijk vastgelegde arbeidstijd voor vrouwen zou een ver-strekkende beteekenis hebben, wanneer hij inder-

1) Zie Die Beschaftigung verheirateter Frauen in Fabriken, t. a. p., blz. 63.

2) Zie Berichte der Gewerbeaufsichtsbeamten für das Jahr 1899, Ie deel, blz. 41, 165, 310, 354 ; 2e deel, blz. 154 en vlg.; 4e deel, blz. 165, 238, 413, 659.

Sluiten