Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„men zich verder dat eenige dessabewoners hunne dien„sten gaan verhuren (vrijen arbeid).

„Wat volgt daaruit?

„Dat hunne afwezigheid drukt op de overblijvenden „en dat de huishouding van de dessa in de war loopt.

„Herinnert men zich nu hierbij den invloed der in„landsche hoofden op hunne onderhoorigen, gelijk dit „het geval is in een keerkringsland en onder eene „Mohammedaansche bevolking; en vraagt men dan, of „in zulk eene samenleving „vrije arbeid", altijd gelijk „wij dit verstaan, mogelijk is, dan kan die vraag niet „anders dan ontkennend beantwoord worden.

„Uit de beschrijving van den toestand volgt het „antwoord van zelve. In hetgeen ik op Java gezien en „ondervonden heb, vind ik er de bevestiging van, en „ik heb voor alles de naakte waarheid willen doen „kennen, hoe bedroevend die ook moge zijn voor iederen „beschaafden Europeaan, wien zulk eene uitkomst tegen „de borst stuit.

„Het is echter zoo en niet anders.

„Voor zooverre mij de in de Tweede Kamer der „Staten-Generaal ter sprake gebrachte voorbeelden bekend „zijn, moeten die dan ook alle tot „zoogenaamden vrijen „arbeid", dat wil zeggen door onmiddellijken invloed der „hoofden, worden teruggebracht, uitgenomen de vrije „arbeid op de hoofdplaatsen en in de Delta van Soerabaja.

„Op de hoofdplaatsen, in de nabijheid der centrums „van de Europeesche bevolking zijn geen landbouwers, „bestaat geen cultuur en zijn de overige heerendiensten, „door de bevolking te verrichten, uit den aard der „zaak van weinig beteeken is. Daar heeft zich dus eene „klasse van daglooners kunnen vormen, als het ware „geheel afgescheiden van de boven omschreven inlandsche „huishouding, en zoo vindt men aldaar den vrijen arbeid, „gelijk wij dien begrijpen.

„Ook de Delta van Soerabaja kan eenige dergelijke „vrijwilligers opleveren, omdat zich op die plek, in „verhouding van de uitgestrektheid gronds, eene zoo „talrijke en opeengehoopte bevolking bevindt, dat de „verwijdering van sommigen niet zoo zeer op de achter„blijvenden in de dessa's drukt.

Sluiten