Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

toe, inclusief het hoek Rutli, is alles één groot geschiedwerk, dat de oud-Israëlietische geschiedenis van den oorsprong af tot de eerste verwoesting der stad toe schetste. Die reeks is van Ezra, meent hij. Hij is begonnen met de bewerking of overwerking van het boek Deuteronomium; en daarna is de rest door hem bijgevoegd '.

De eigenlijke geschiedschrijver des O. T. is dus Ezra.

Deze voorstelling, die, gelijk Siegfried het uitdrukt, zeer in de lucht hangt, is niet slechts onvolledig en gebrekkig, maar ook, wat meer van Spinoza's bijbelcritiek geldt, onvoldoende toegelicht.

Het is wel een bewijs dat de wetenschap der critiek, die hij begon op bijbelsch gebied, nog in hare kindsheid verkeerde, wanneer wij hem hooren beweren, dat de wet, door Ezra vervaardigd, uit Babel medegebracht en aan de Jeruzalemmers voorgelezen, het boek Deuteronomium was. Want Deuteronomium is stellig ouder; dat blijkt uit zijn inhoud. Het onderstelt nog het bestaan van het koninkrijk Juda, van stad en tempel vóór den ondergang. Het geeft wetten aan de vorsten, de rechters, de ambtsbeden, de soldaten van het oude rijk. Het beschrijft de ceremoniën, offers en feesten, gelijk ze vroeger waren, niet gelijk ze later geworden zijn. De wet van Ezra is juist niet de deuteronomische, maar het is de jongere priesterwet, die ook in den Pentateuch is opgenomen, in Genesis, Exodus, Leviticus en Numeri.

Wat de bedoelde eenheid der boeken betreft van Genesis tot aan 2 Koningen, het valt niet te ontkennen, dat er zekere samenhang bestaat, maar die is stellig niet door Ezra aangebracht; eer is deze eenheid door hem of door zijne school verminderd. De samenhang belet echter Spinoza geenszins, ook het verschil te zien, waaruit hij besluit, dat die reeks uit allerlei bronnen is samengesteld. Hierin heeft hij gelijk; hierdoor wordt ook, gelijk hij in bijzonderheden aanwijst, de onmogelijk verwarde en strijdige chronologie dier bijbelboeken verklaard. Men heeft berichten, die onafhankelijk van elkander waren en niet bij elkander pasten, dooi de combinatie ver-

1) 1, 4'j1,

Sluiten