Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heilige verontwaardiging daarom kortweg „nequam" (slecht) en een „impurus scurra" (een gemeene grappenmaker), iemand die „omnes nequitiae numeros ex asse implevit (die al e mogelijke soorten van goddeloosheid vol heeft gemaakt.)

Men was zoo vast verzekerd van den Mozaischen oorsprong der vijf boeken, dat zelfs Astruc, die anders, gelijk ik reeds opmerkte, een besten kijk had op de oorkonden, waaruit de Pentateuch bestaat, nog bleef spreken van de bronnen waarvan Mozes zich bediend had om hem in elkaar te zetten. Een andere tijd is echter in aantocht, als in de tweede helft der 18de >n in de 19(1« eeuw de critiek hare rechten gaat hernemen. Nu worden de beide resultaten, die van Spinoza en van Astruc, vereenigd, nu wordt aangetoond, dat \ an de <Sst en 7lle eeuw v. C. af, dus lang na Mozes, de oorkonden des Pentateuch» allengs ontstonden om ten slotte omstreeks 400 v. C. in Babvlonië tot dat historisch-wettisch geheel saam te groeien, dat onder den naam van de wet (de Tora) bekend

staat. . ,

Dit is een groote stap voorwaarts geweest.^ Het is vooral de

school van Graf, Wellhausex, Reiss en Kuenex, die zich in dit opzicht door hare onderzoekingen onverwelkelijke lauweren verworven heeft.

Ik zeg niet, dat het laatste woord der oudtestamentische wetenschap op dit gebied door de genoemde school is gesproken. Zoo iets kan men nooit zeggen. Gelijk het darwinisme in den loop des tijds zich weer wijzigt, zullen ook misschien de dagen aanbreken, dat de hypothese Kuenen—Wellhausen over het ontstaan der vijf boeken niet meer geheel bevredigt. Trouwens reeds bij het leven en werken dier vier mannen, van wie nu nog alleen Wellhausen in leven is, heeft zich de theorie op twee punten gemodificeerd: vooreerst wat de volgorde en ouderdom der oorkonden betreft; voorts wat aangaat den aard der oorkonden, die eerst elk eene eenheid schenen te vormen, doch later bleken zelve samengesteld te zijn.

Maar zelfs al mag die hypothese op den duur met volkomen bevredigen, ja zelfs al mocht ze door eene andere vervangen worden, dan zullen hare uitvinders en kloeke verdedigers toch evenmin ijdel werk gedaan hebben als Spinoza

Sluiten