Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Welk een schoon begin! Maar later? Zijn later geen bijzondere tot deugd leidende gedachten door de telegraaf overgeseind? Wij kunnen alleen van de algemeene telegrammen spreken; de particuliere zijn geheim.

Heeft de telegraaf later niet meermalen ten dienste der zedelijkheid getrild? Ja immers, iedere preek, die Zondagsmorgens door Spurgeon in zijn tabernakel te Londen was uitgesproken, werd in den nacht van Zondag op Maandag naar Amerika overgeseind, letterlijk zooals zij was uitgesproken, zoodat z\j in het ochtendnummer van Maandag van de „New-York Herald" verscheen.

Maar voorts? Het is van algemeene bekendheid en strekt tot algemeene ergernis dat thans de trans-atlantische kabel tusschen ZuidAfrika en Engeland tal van leugens overseint; en evenzeer dat in 1870 een vervalscht telegram mede aanleiding is geweest tot het uitbreken van den Fransch — Duitschen oorlog. Het is bekend, dat de telegraaf voor negen tienden in beslag genomen wordt door den handel; en niet minder bekend is, dat de handel te midden van de maatschappelijke betrekkingen niet daar staat als een type van smettelooze zedelijkheid.

b. de spoorweg.

Wij spreken alweder niet over zijn groote verdiensten en over de verbazende omwenteling, die de maatschappij door den ijzeren weg ondergaan heeft. Wij zouden thans niet meer buiten spoor en telegraaf kunnen leven. Wij onderzoeken alleen wat het spoor voor de zeden is geweest.

De spoorweg heeft het reizen verhonderdvoudigd. Komt het meerdere reizen den zeden ten goede of ten kwade? Wij hebben in de Nederbetuwe nog den vóórspoorschen tijd beleefd. In die periode waren de venerische ziekten daar onbekenden, het spoor heeft ze ingevoerd.

De volkstreinen, tot veredeling van het volksvermaak uitgedacht, leiden menigmaal tot zedelooze uitspattingen; doch — dit is even waar — de nog onzedelijker kermissen zijn zij bezig te verdringen.

Ook rechtstreeksche zegeningen van het Christendom worden door het spoor overgebracht. De treinen voeren jaarlijks duizenden bedevaartgangers naar de zendingsfeesten en naar andere stichtelijke samenkomsten. Maar dit zijn eenheden tegenover de honderdduizenden reizigers, die voor zaken en voor plezier op den trein zitten. Die voor zaken op reis zijn, zijn bezig hun plicht te vervullen, indien namelijk hun zaken den toets van zedelijk onderzoek kunnen doorstaan; die uit zijn voor hun genoegen, kunnen een welverdiende rust, een noodzakelijke afleiding genieten; 't is ook mogelijk dat zij hun kostelijken

Sluiten