Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hooge mate de kunst van tusschen de regels te schrijven, d. i. om den lezer te laten denken, wat hij niet durft zeggei]) — en de andere kunst om in één regel onjuistheden of halve waarheden te schrijven, die op een volle bladzijde nauwelijks te ontwarren zijn. Eene voor den gewonen burgei verstaanbare beoordeeling van zulke geschriften is een werk zonder einde.

Vergunt mij van beide dingen één voorbeeld te geven, — en wel een dat ik bij anderen nog niet vermeld vond.

Reeds op de tweede tekstbladzijde van zijne eerste voordracht lezen wij:

Wat zijn toch de tijden veranderd! David, Salomon 1000 jaar vóór Christus, Moses zelfs 1400, en nos 8 eeuwen vroeger Abraham, en over al deze mannen tot in bijzonderheden atdalende berichten — dat scheen zoo eenig in zijn soort, zoo bovennatuurlijk, dat men ook verhalen uit den aanvang der wereld en der menschheid geloovig mede aannam.

'tls waar, daar is een tijd geweest, toen men van geen volk ter wereld zoo oude oorkonden in handen had als van Israël in het Oude Testament: „das erschien so einzigartig," ja, — maar als daar wordt bijgevoegd: „soübernatürlich," dan is dit eene grove onjuistheid, waaruit de argelooze lezer moet besluiten, dat de geloovige Christen het bovennatuurlijk karakter der Bijbelboeken uit hun hoogen ouderderdom afleidt, of juister nog, uit den hoogen ouderdom van de feiten die zij verhalen. Alsof het Nieuwe Testament voor den Christen minder heilig was, omdat het eenige eeuwen jonger is, en jongere feiten verhaalt!

Als men nu verder leest: „Zelfs de grootste geesten stonden, ja staan ten deele nog onder den ban van het mysterie, dat het eerste Boek van Moses omgeeft," — dan kan die schemerende uitdrukking op zich zelf in zeer verschillenden zin worden opgevat, — maar voor menigen lezer zal dit „mysterie" wel weer de hooge ouderdom zijn, die ,.zoo bovennatuurlijk scheen." En volkomen waar is, wat daarop volgt:

Sluiten