Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„vrijzinnige godgeleerden" zijn er, die „tot op onze dagen toe den decaloog aan de Sinai vastknoopen" 2l). Denkt hij wellicht aan Eerdmans zeiven? Deze heeft werkelijk met allerlei voorbehoud en beperking de hoofdzaak van de tien geboden weer tot Moses' tijd terruggebracht. „Zij worden, zegt hij, geëischt door de gebeurtenissen die toen plaats grepen."

Men lette hier echter vooral op de redeneering zoowel van Kuenen als van Eerdmans. De decaloog, meent de eerste, kan niet uit Moses' dagen stammen, wijl toen „het hooge standpunt nog niet bereikt was", waarvan hij de uitdrukking is. Men kan hier vragen: Stond de God van Israël, die de geboden gaf, óók nog op te laag standpunt? Doch dit is niet eens noodig. Het is voldoende te vragen: Wat weet gij historisch van het lage godsdienstig-zedelijk standpunt van Moses? Gij hebt a priori een stelsel van Israëls godsdienstige ontwikkeling opgezet en daarin Moses een lage plaats aangewezen. Met alle recht heeft Wildeboer daarop geantwoord: „Dit is dogmatische, geen historische kritiek" En hetzelfde geldt van de aprioristische uitsluiting der openbaring.

Eerdmans zelf staat in dit opzicht nog geheel op het standpunt van Kuenen, — maar hij meent het zedelijk standpunt der Israëlieten in Moses1 tijd hooger te mogen stellen. Met name op grond van het hoogere zedelijke standpunt, dat volgens hem de assyrische en egyptische wetten innemen. Nu het blijkt, dat andere volken vóór de 8e eeuw zedelijke denkbeelden en wetten hadden, nu is er ook geen bezwaar meer om ze aan Israël toe te kennen: Wij hebben te minder recht — luidt het bl. 23 — het ijveren voor zedelijkheid als iets specifiek profetisch te beschouwen, wanneer wij zien hoe de zedelijke denkbeelden van naburige volken als de Assyriërs en Egyptenaren voor de Israëlietische wetten waarlijk niet behoeven onder te doen. Wij weten zelfs dat zij daar reeds bestonden toen het Israëlietische volk nog moest ontstaan. Waarom zouden zij dan in Israël eerst in de 8s'e eeuw als iets nieuws aan den dag kunnen komen?

Sluiten