Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schenleven, en de exploitatie van iedere 100 K.M. vijf a zes ongelukken per jaar. Daar er nu op aarde meer dan 600000 Kilometer spoorweg liggen, heelt men dus (500000 menschen moeten opofferen om ze aan te leggen, en moet men een 30000 dooden of gewonden ieder jaar tellen om ze te exploiteeren. Het Romeinsche rijk of dat van Tamkri.an hebben niet meer gekost." 1)

Ook het loon der arbeiders is door de hebzucht der menschen verkort. Die machine met haar ontzettend productievermogen produceerde te veel. Er kwam overproductie. Er was geen afzet. De prijzen moesten verminderd worden. De waarde der grondstoffen bleef dezelfde. De prijsvermindering kon niet anders dan op het loon der arbeiders worden gevonden. En tot «leze loonsverlaging kon te gemakkelijker worden overgegaan, omdat de fabrieksarbeider sinds de invoering der machine geen ambacht meer leerde; over het gereedschap niet meer beschikte en daardoor aan handen en voeten gebonden aan zijn patroon was overgeleverd.

Voor een ouderdomspensioen van den arbeider werd al evenmin zorg gedragen. De arbeider zelf kon er niet voor zorgen. Het was al veel, wanneer hij het geld voor zieken- en begrafenisfondsen kou beialen. Trouwens voor het oprichten van pensioenfondsen werd weinig of niets gedaan. De oude, afgewerkte, en afgeleefde fabrieksarbeider werd aan het besjeshuis, op vele plaatsen de schrik der ouden van dagen, afgeleverd; of aan de barmhartigheid hunner kinderen overgelaten, in wier gezinnen de oudjes zich dan in den regel nog als kindermeid verdienstelijk konden maken. Op die wijze werden dan de invaliden van hel werkliedenleger geëerd ; de ouden van dagen, die de hitte van den dag en de koude van den nacht gedurende vijftig en meei jaren hadden gedragen ; de grijsaards, wier lokken in den strijd van het leven waren verzilverd, en op wie, wanneer zij althans in den weg van Gods geboden wandelden, het woord der Schrift van toepassing was, dat de grijsheid een sierlijke kroon is, die

1) Zie Charles (Jide, Beknopt leerboek der staathuishoudkunde, voor Nederland bewerkt door Al. C. Herckenrath, blad/. 113,

Sluiten