Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Tot die fabrieksproletariërs richt zich vooral de sociaaldemocratie ; liet is uit hen, dat het leger der Socialisten zich vooral recruteert. En bij hen vinden de leeringen der sociaal-democratie dan ook een wel toebereiden bodem.

Een tweede oorzaak van den snellen aanwas van het Socialisme is de vermindering van den invloed der kerk en de daarmede gepaard gaande heerschappij eener mammonistische wereld- en levensbeschouwing. Een groot deel des volks staat thans tegenover de kerk, als Napoleon tegenover de pyramiden. Zij beschouwen de kerken als eerbiedwaardige gedenkteekenen uit vervlogen eeuwen. Zij hebben een gevoel, dat eeuwen van deze kerken op hen nederzien. Maar den ingang in de kerk kunnen zij niet meer vinden. En de kerk staat voor hen geheel en al buiten het leven van onzen tijd. Dientengevolge is de levens- en wereldbeschouwing der groote menigte dan ook geheel en al mammonistisch geworden. De dingen, die boven zijn, worden door hen geheel uit het oog verloren ; de dingen, die beneden zijn, door hen alleen gezocht. Patroons kennen geen ander doel dan zoo spoedig mogelijk rijk te worden; de arbeiders geen ander, dan zooveel mogelijk te verdienen. De patroons maken er geen gewetenszaak van het loon beneden het redelijke testellen; de arbeiders evenmin, om het loon boven het redelijke op te drijven. Als twee vijandelijke legers staan patroons en arbeiders tegenover elkaar. Is het wonder, dat de Marxistische leeringen in de harten dezer arbeiders een wel toebereide aarde vinden ?

Een derde oorzaak van den snellen groei der sociaaldemocratie is de heillooze invloed van het openbaar lager en hooger onderwijs op ons volk. Het openbaar lager onderwijs heelt God, Zijn Woord, Zijn gezag, Zijn dienst en het gebed tot Hem buiten de school gebannen. Het kent alleen een opleiding tot Christelijke en maatschappelijke deugden, waarin al het waarachtig Christelijke wordt gemist. Het went het kind van zijn prilste jeugd af, het oog alleen op de dingen der aarde als de eenig wezenlijke te richten. Het doodt alle waar idealisme. Ook tegenover de schoone historie van ons volk moet de openbare onderwijzer staan hard als een steen en koud als ijs. Het

Sluiten