Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en socialisme." De Roomsch Katholieke Volksbond werd in 1888 opgericht met het uitgesproken doel „om den zoogenaamden vierden stand tegen de socialistische dwalingen onzer dagen te beveiligen."

Opzettelijk vereenzelvigden de leiders van deze „christelijke" organisaties den vakstrijd met de socialistische beweging; daardoor kregen zij houvast om de schaapkens, die zich onder hunne hoede hadden gesteld, tot het plegen van verraad aan de zaak hunner klassegenooten te pressen. De geschiedenis van Patrimonium en van den Roomsch Katholieken Volksbond is goeddeels de geschiedenis der onderkruiperij in Nederland. Toen in Februari 1890 gestaakt werd bij de firma Ter Kuile en Morsman te Enschede werd vanwege Patrimonium te Enschede een manifest verspreid, waarin werkstaking werd afgekeurd „in vijf derlei opzicht": als zonde tegen zichzelf, zonde tegen het gezin, tegen de patroons, tegen de maatschappij en tegen God". In hetzelfde jaar had eene omvangrijke staking plaats in de venen te Beets, die mislukte. Een advertentie in De Standaard van 12 Mei 1890 begon met de woorden: Door Gods hulp is het Patrimonium afd. Drachten gelukt, de werkstaking tot een goed einde te brengen." In het weekblad Patrimonium van 10 Mei 1890 werd betreffende deze staking geschreven: Wij hebben hier een zeer harden strijd gehad, doch het socialisme heeft het onderspit gedolven. Op 't appèl dat van daag in Beets is gehouden, had men 't plan om de werkstaking opnieuw te rekken, door vast te houden aan 't liggeld. Daar, zooals u weet, 't appèl geheel onder de leiding van hen staat en zij uitnemend georganiseerd waren, moesten we trachten de leiding van hen over te nemen, en de eenheid onder de arbeiders zien weg te krijgen. Er moest dan bres geschoten worden. En dat is ons gelukt." —

Zóó zijn de organisaties opgetreden tot den jongsten tijd. Met de beschrijving van de schandelijke houding van Patrimoniummannen en Volksbonders bij loonbewegingen en stakingen zouden boeken kunnen worden gevuld. Versch in het geheugen ligt nog het optreden der Volksbonders bij de timmerliedenstakingen te Hilversum en Leiden. Een apotheose van verraad gaven de christelijke organisaties in 1908 te aanschouwen. Het doel van deze organisaties werd zoo treffend geteekend door Kater, den voorzitter in ruste van Patrimonium, toen hij op de 25e jaarvergadering van deze organisatie in 1906 gehouden, zei: Overal waar Domela Nieuwenhuis gesproken had, moest Kater komen, omdat de patroons bang waren hooger loon te moeten betalen — en dan werd er weldra een afdeeling van Patrimonium opgericht. (Gelach).

Patrimonium en de R. K. Volksbond zijn geen vakvereenigingen; het zijn ook geen zuiver politieke organisaties, Zij hebben vrijwel uitsluitend ten doel de inwerking van het socialisme op de denkbeelden der kerkelijke arbeiders te voorkomen en dezen als stemvee voor de kerkelijkkapitalistische partijen te behouden. Met de vervulling dezer taak kon gevoegelijk gepaard gaan een optreden ten gerieve der werkgevers bij voorkomende arbeidsconflicten. Evenwel, toen de vakorganisatie begon om zich heen te grijpen en het nut dier organisatie door steeds breeder kringen van arbeiders begrepen werd, bleken de algemeene vereenigingen Patrimonium en R. K. Volksbond in hunne oude samenstelling onvoldoende om de kerkelijke vakarbeiders, die toch dagelijks met vakvereenigingsmannen in aanraking kwamen, voor afdwaling te behoeden. Men was gedwongen de kerkelijke arbeiders op zijn minst een srhijnvakorganisatie toetestaan. Te dien einde werden de vakafdeelingen in Patrimonium en den R. K. Volksbond opgericht, die echter organisatorisch zoo nauw verbonden werden aan het moederlichaam, dat de kans op afdwaling tot een minimum was gereduceerd

l

Sluiten