Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

middel - niet het middel - om tot kennis te geraken. Verstand daarentegen ziet op het rustig bezit der verworvene of verkregene kennis, doelt op het hebben van het juiste inzicht in het wezen der dingen.

Maar zoo genomen is er, in het afgetrokkene beschouwd, nooit strijd tusschen de formeele Rede en de Openbaring, want dan is de formeele Rede altoos instrument om de gegevene Openbaring te verwerken, in zich op te nemon, in te denken, door te denken en na te denken.

Nu hebben wij ook nog te handelen over de materieele Rede. De Rede toch wordt niet alleen in formeelen zin, maar ook in materieelen zin genomen. Dat wil zeggen, zij heeft ook een inhoud. Of duidelijker nog, de mensch wil met zijn formeele Rede de materie (door gewaarwording, waarneming, aanschouwing of mededeeling verkregen) verwerken en in kennis voor het verstand omzetten. Dan is echter vooralle dingen noodig, dat de Rede alzoo geïnstrumenteerd zij, dat rapport met het voorwerp harer kennis kan verkrijgen en daarmede in contact kan treden. Maar deze noodzakelijke behoefte is metterdaad vervuld, want de mensch bestaat alzoo dat hij in zich draagt die wereld van innerlijke beseften en noties, waardoor hij in zijn bewustzijn vatbaar is voor al de indrukken die zoo van buiten af, als van binnen uit tot hem komen.

Die innerlijke beseffen zijn als het ware het reservoir die het voorwerp der kennis ontvangen; en met de door gewaarwording en waarneming daarin verkregen kennis als materie, gaat de formeele Rede, de Logica, het denken en het redeneeren aan den arbeid om de driedubbele taak van het indenken, nadenken en doordenken te verrichten.

Hierover is geen geschil dat de formeele Rede tot voorwerp van onderzoek heeft den inhoud der materieele Rede (door perceptie en apperceptie verkregen). Maar wel gaan de scholen der Empiristen en Rationalisten daarin uiteen, dat de eersten leeren dat de materieele inhoud der kennis alleen van buiten af, de laatste beweren dat deze slechts

Sluiten