Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dat de volkomene vrijheid van Godsdienstoefening wel zal moeten worden verleend ; een weinig vroeger, een weinig later ; dit slechts is het verschil dat bij eiken stap vooruit, het terugkeeren te gelijk, én noodiger, én moeielijker wordt.

De vervolging is niet slechts nutteloos, zij heeft ook eene zeer nadeelige strekking.

Zij brengt bij zeer velen, die overigens met de Afgescheidenen niets gemeen willen hebben, verontwaardiging teweeg. Zij doet het vooral, ik zeg niet bij de slagtofifers zeiven ; dan ware de uitdrukking, hoe sterk ook, misschien te zacht; maar bij hen die, in het Kerkgenootschap gebleven, tot de Afgescheidenen in de naauwe betrekking van geloofs-eenheid staan ; die evenzeer tegen afval en ontrouw, tegen de eigenmagtige daden van een Synodaal gezag, waarvan zij den wettigen oorsprong betwisten, in geschrift, in hunne gesprekken, of althans in hun gemoed, hebben geprotesteerd ; en die tevens zeer wel inzien dat indien zij, even lastig, even verdacht, zoo al niet even gehaat, ongemoeid blijven, het is, niet omdat zij worden gespaard, maar omdat zij nog niet kunnen worden bereikt. Door den voortgang der vervolging zou allengskens verflaauwing kunnen ontstaan der gehechtheid en liefde, zeker niet van het slechtste deel der bevolking ; zeker niet van datgene welks invloed, als tegenwigt van ultra-liberale begrippen, óf het minst nuttig is geweest, óf in volgende tijden van gevaar, het minst nuttig zou kunnen zijn. Gehoorzaamheid in hetgeen des Keizers is, onverzettelijkheid ten aanzien van hetgeen aan God toebehoort, het gaat doorgaans gepaard, het zijn vruchten van denzelfden Christelijken stam.

De vervolging zou ook welligt langzamerhand meerderen tegenstand ontmoeten. Tot dus ver werd zij doorgaans beantwoord met geduld en lijdelijkheid ; dit zou lang plaats kunnen hebben, maar niet altijd. Ten laatste verliezen ook de geduldigsten het geduld ; zij worden ook op de grenzen der onderwerping bedacht; zij herinneren zich niet enkel plichten, maar ook regten te hebben ; en te dikwerf alsdan worden die regten verdedigd op eene onregtmatige wijs. De menschelijke driften raken van wederzijde in het spel; en straks ziet men (zóó althans is de gewone loop der zaken geweest) feitelijkheden, verwonding, doodslag ontstaan. Dit

Sluiten