Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zou, o ja ! worden gestuit en gestraft; doch de raadslieden die voorstanders der onverdraagzaamheid zijn, mogen bedenken, van wie, zoo dit gebeurde, ik zeg niet door den menschelijken regter, maar door den Regter over allen, van wie het vergoten bloed, en of het niet van hen zou worden geëischt.

Nog meer. Ki zou tegenstand kunnen ontstaan van anderen aard. Zonder buiten de wettelijke perken te gaan, uitgeoefend op een' ruimere schaal. Een Godsdienstig beginsel, dat menigeen dweeperij en halsstarrigheid gelieft te noemen. maar in allen gevalle een drijfveer van Godsdienstige overtuiging, is voor als nog de eenige drijfveer der meeste Afgescheidenen. Zal zij op den duur de eenige zijn? Ja zoolang eenvoudig en nederig geloof den boventoon over dé menschehjke driften behoudt; doch men vertrouwe hierop niet al te zeer. Vervolging door het politiek gezag brengt, vroeg of laat, politieke terugwerking teweeg. De onbedwingbaarheid van het geweten maakt een' twist om der Godsdienst wille voor hen die uit onrust partij willen trekken, tot een' hechten steun, tot een vruchtbaar element. Het doel God naar zijn' overtuiging te dienen, blijft niet onvermengd.' Het gaat weldra met allerlei bijoogmerken gepaard. Hoe meer de zaak der onderdrukten gewigt verkrijgt, des te meer wordt het gevoel van geleden onregt door eigenbaat en eerzucht verhoogd ; wordt het aangevuurd door hen die zich, tot eigen verheffing, aan het hoofd eenig misnoegde partij wenschen te stellen. — Men loopt gevaar zich misrekend te hebben, wanneer men het oog uitsluitend op de Afgescheidenen ves tigt, weinigen, ten minste niet zeer velen in getal, en, over 't algemeen, uit onaanzienlijken stand. Dit onaanzienlijke op zich zelf bewijst niets tegen hen ; de bewegingen waardoor de maatschappij, die vooral waardoor zij ten goede is geschokt, zijn doorgaans uit kleine beginsels en niet altijd uit de hoogere klassen ontstaan. Maar de Afgescheidenen staan, in sommige misschien, zeker niet in alle opzigten alleen. Zij zijn een, ook naar mijn inzien, afgedwaald gedeelte, eene, indien ik het dus uitdrukken mag, voorbarig en op verkeerd terrein handgemeen geraakte voorhoede ' der Gereformeerde gezindheid : in de hoofdzaak geheel eens met hen die in het Kerkgenootschap blijven aandringen op behoud of herstel van het wezen der Kerk. Daarenboven, zoo dra de geschillen over de Godsdienst eene politieke kleur

Sluiten