Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

deelen van een wagen niet kan zeggen: dat is de wagen, zoo ook kan men bij den mensch niet een persoonlijkheid aanwijzen in zijne zielswerkzaamheden. Het Boeddhisme spreekt niet van een persoon, maar van psychische verschijnselen, of skandhas. De mensch bestaat uit vijf skandhas : het lichaam en zijne functies, het gevoel, de waarneming, de sankhara's en het bewustzijn (van hetgeen ondervonden is en van wat voorgesteld wordt). Eerst wanneer deze vijf skandhas op een bepaalde wijze zijn samengevoegd en in het werk gezet zijn dan, is de mensch aanwezig. De samenvoeging van deze vijf is het werk van het karma '). Wat wij dus een bezield wezen noemen is enkel een schakel in de rij van gebeurtenissen, een vlam in de vuurzee. Als men een kaars heeft, dan schijnt het dat de vlam van een brandende kaars op dit oogenblik en van één uur of twee uur geleden dezelfde vlam is, en toch is zij een geheel andere, want de vlam bestaat slechts voort door vertering van nieuw aangevoerde brandstof. Zoo ook is het zijn in de wereld der verschijnselen, niets anders dan het door de wet der causaliteit beheerschte proces van de in ieder oogenblik zich verterende en opnieuw weder voortbrengende gebeurtenis. De vijf skandhas worden niet alleen als psychische, maar ook als moreele toestanden gedacht. Men kan niet zeggen: „Ik lijd", „gij lijdt", maar „het lijden is", en dat weer als ontstaande en vergaande. In den stroom der verschijnselen is er niet een ik of gij maar slechts een schijn er van. 't Green den mensch overleeft is een zedelijke causaliteit, de som en het resultaat van het leven; waardoor weer een nieuwe persoonlijkheid ontstaat. Het product van de werkzaamheden van lichaam en ziel is het karma.

Wat is het karma? Het karma is het vaste punt, waarom

') De Leer van Boeddha door Subhadra Bhikschoe, vertaald door v. Houten, blz. 103.

Sluiten