Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een Janus met twee aangezichten : een boos aangezicht en een goed aangezicht. Met zijnen goeden mond zou Hn ons de (goede) zedewet bevelen, en met zijn boozen mond zoude Hij over ons rampen oproepen.

God ... een Janus ? een twéehoofdig monster ?

Maar deze veronderstelling is foutief, daar we in de gansche schepping één Macht, één Wet, één beginsel zien

StellingTeDeenQod die ons uit de Zedewet die Hij ons oplegt, bliikt eene goede Macht te zijn,

die zélfde Qod moet ook met de levensrampen het goede willen,... ook al begrijpen wij-insecten het niet.

HOOFDSTUK VII.

Over den vrijen wil.

„Vrije wil" is niet „vrij", maar: handelen onder Bsuggestie .

Heb ik dezen titel werkelijk durven schrijven ? De titel van een onderwerp waarover de geslachten der menschen zich hebben stomp gedacht, van af de tijden dat ze denken gingen. Reeds ik weet niet hoeveel duizend jaar voor Christus, vroeg ik weet met welke VoorIndische Wijze, in ik weet niet wat voor Veda of H^'K ^oek

Hoe is de mensch? Wordt hij geheel gedragen door de Voorzienigheid ? Is hij dus als een jong katje dat gedragen wordt in den bek zijner moeder, en zelf niets doel? - Of wel, doe de mensch toch ook zelf iets (wel weinig, maar toch iets), en \ dus als een jong aapje dat óók gedragen wordt door zijne moeder, maar dat zich zelf aan de borstharen der moederaap vastgeklemd houdt *) ? Aldus die wijze Voor-Indiër. — En sinds dien grijzen voortijd hebben letterlijk alle Wijzen er over gepeinsd. En wil men ten slotte zien, hoe ingewikkeld het vraagstuk thans stJ*at.

leze, als men daartoe knap genoeg is, het opstel van Professor A. Bruining in De Gids van Maart 1907

Wij nu, gij lezer en ik, zijn geen geleerden.

at nu ?

Ik zal zoo eenvoudig mogelijk de quaestie bespreken.

Kijk ik voor mij zal de vraag: „Vrije wil of niet , niet voorn oplossen' omdat ik het niet kan ... want het is eigenlijk geen

vraag die behoorlijk is, gelijk men zal zien- , .

Ik verzoek u namelijk, dit met mij te gaan inzien, dat zoowel de overtuiging dat ge een vrijen wil hebt, als de overtuiging ge geen vrijen wil hebt dat deze beide overtuigingen ad ab-

surdum, tot onzin leiden

Luister maar. Eerst over „vrijen wil .

Stel: Boefje Hein heeft „vrijen wil ; als hij dus maar „wil ,

•) Aangehaald in de Religion.ge.chichte van Prof. P. D. Chantepie de la Sau.aaye, Hoofdstuk: Die Inder.

Sluiten