Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De eerste indruk, dien de ziel door haar kenvermogen opvangt, is de gewaarivording (perceptie), die ontstaat door de prikkeling der zenuwdraden in de zintuigen, waardoor trillingen worden veroorzaakt, die naar de hersenen worden overgebracht. Op voor ons verborgen wijze ontstaan daardoor gewaarwordingen in onze ziel. Wat eerst bloot uitwendig-lichamelijk was, wordt dan omgezet in een geheel imvendig-psychisch. (tot het zieleleven behoorend) verschijnsel. Die overgang van zenuwprikkeling in de zintuigen tot gewaarwording in de ziel is tot hiertoe voor ons een verborgenheid. Alle proeven, tot verklaring genomen, brachten ons in deze nog niet verder dan tot het gebied der veronderstellingen.

De gewaarwording in de ziel wordt tot waarneming (apperceptie) door de opmerkzaamheid, die de ziel aan de gewaarwording wijdt, door al haar aandacht er op te richten en ze duidelijk te maken voor haar bewustzijn. Haar kenvermogen komt dan vooral hierin tot zijn recht, dat zij door dit vermogen de verschillende gewaarwordingen met elkander in verband brengt, van elkander onderscheidt, met elkander vergelijkt, en dat zij ook een zekeren maatstaf aanlegt, om ze te toetsen en te beoordeelen. En van elke gewaarwording tracht zij dan vooral de oorzaak op te sporen, ten einde alzoo tot het wezen der dingen door te dringen.

Zoo maakt de ziel zich door waarnemingen voorstellingen. Zij gebruikt daarvoor gewoonlijk niet één, maar meer dan één zintuig. Door het gezicht vormt zij zich een voorstelling van kleur en vorm, door het gehoor een voorstelling van den klank, door reuk en smaak en tastzin een voorstelling van wat zich laat ruiken, proeven en tasten van het voorwerp, dat zij waarneemt.

Als hulpmiddel voor het vormen van voorstellingen dient haar ook de samenvoeging (associatie) van verschillende gewaarwordingen en voorstellingen. Door die samenvoeging wordt de eene voorstelling met behulp van de andere gevormd.

Nog een ander hulpmiddel voor het vormen van voorstellingen heeft de ziel in het geheugen, die wondere gave, waardoor vroeger gevormde voorstellingen in de herinnering worden teruggeroepen en onveranderd worden weergegeven.

Ook door de verbeelding (phantasie) kan de ziel allerlei

Sluiten