Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Democratischen Staat zullen het óók menschen zijn, die alles regelen, menschen, die te stemmen hebben; menschen, die omkoopbaar zijn, die evengoed van nature speculeeren op zelfverheffing enz. Is de „Staat" nu ons aller baas geworden, en is die baas dan eens verkeerd . .. goeden dag!

Te zeggen, dat het stelsel van geen-privaat-bezit daartegen een dam zou zijn, berust op te weinig doordenken. Zeker is het waar, dat door dit" stelsel gelegenheid wordt geboden zich bovenmatig en zelfs wederrechtelijk te verrijken. Maar waarom wordt die gelegenheid aangegrepen; hoe komt het, dat men zich vergrijpt aan hetgeen eens anderen is ? Ja, hoe komt dat? Immers uit een drijfveer in ons. Dit wordt bewezen daaruit: dat niet ieder die in de gelegenheid is om te stelen, daarom ook werkelijk steelt. Zoo b.v. twee armen; de een zal stelen, de ander liever verhongeren. Moet men dan zeggen: de diefstal is geboren uit de omstandigheid dat er brooden te grijp lagen ? Immers neen, want waarom steelt dan niet ieder arme, die er toe in de gelegenheid is?

Afschaffing van privaat-bezit zal daarom niet het medicijn voor de maatschappelijke kwaal kunnen genoemd worden. Hoogstens wordt door privaat-bezit een gelegenheid gegeven voor de maatschappelijke kwaal. Als men daarop dan wel van socialistische zijde antwoordt: „welnu, neem dan die gelegenheid weg," — dan vind ik dat vrij onopvoedkundig; n.1. dan wordt de mensch niet tot hooger standpunt geleid, maar de omstandigheden en toestanden oir gezet naar het dan zeker „lage" standpunt van den mensch. Iets wat van ongeloofs-mannen, die hun stelsel gebouwd hebben op het verondersteld goed-zijn van den mensch niet mag verwacht of gehoord worden, en in elk geval zeer inconsequent (tegen hun eigen leer in) is. Waarbij ook dient opgemerkt te worden, dat alle „vrijheid" dan schijn wordt, en in wezen vernietigd. Dit is eerst groot en echt vrij, als de gelegenheid bestaat tot afwijken en ge het toch niet doet. — Het z.g.n. wegnemen, afschaffen van de gelegenheid tot verkeerd-doen moest toch op echt „vrijheids"standpunt als een stap achterwaarts beschouwd worden. — En weêrspreekt men in de praktijk dan op dit punt zijn eigen revolutie-stelsel, en legt men dan toch getuigenis er van af, dat de theorie van het „goed-zijn" van den mensch niet al te veel aan de buitenlucht der praktijk mag worden blootgesteld; en is in zooverre ook hier weer uitkomende: „de mensch is beter dan zijn stelsel"; — zie, dan nioest men toch ook begrijpen, dat het kwaad zich op een andere wijze een uitweg zal banen.

Men late zich niet wijsmaken, dat privaat-bezit en een kapi-

Sluiten