Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de belangen der kapitalisten ontzien, dan loopt alle staatsbemoeiing, gelijk de S. D. A. P. dit wil, daarop uit, dat voor het grootste gedeelte door de „kleinere luiden" en door den burgerstand het gelag moet worden betaald.

Het optreden voor het volk door de S. D. A. P. moet dan ook niet altijd even ernstig worden genomen.

Het optreden der S. D. A. P. in het heden is dan ook t best aldus saam te vatten: men ziet het lijden rondom ons te zeer, dan dat men geheel niets zou willen doen; en men is theoretisch te veel Socialist, om niet tevens te trachten, den schijn en vorm van Socialisme te redden.

Men wil dadelijk iets doen, en aanvaardt daarom den kapitalistischen grondslag als 't moét; om dan op dien grondslag socialistische voorstellen te doen; m.a.w. materieel stelt men „burgerlijke" hervormingen voor, om deze dan zoo mogelijk formeel op socialistische wijze toe te passen. En dan stuurt men de zaak in de war.

Het is beweerd geworden, dat de formeel-socialistische wijze van optreden niet moeilijk meer kan gemist worden. — De patroons zijn zoo onhandelbaar; van particulier initiatief komt toch niets; en zoo al meer.

We bedoelen thans niet, op deze zaak diep in te gaan. Doch alleen dit: Indien het al waar mocht zijn, dat hier of daar dit optreden eisch was geworden, dan is dit te wijten aan de valsch-liberale wereldbeschouwing onzer eeuw. En dan is de S. D. A. P. in dat geval „noodzakelijk kwaad". Iets, wat dan ook nog niets zegt voor de deugdelijkheid van dit stelsel in zichzelf. Meer nog. De S. D. A. P., welke eveneens als het Liberalisme haar stelsel opbouwt uit den mensch, biedt niet den minsten waarborg voor ware verbetering.

Ten slotte één van de twee: het kwaad ook op sociaal gebied komt voort uit het hart; maar dan staat ook de S. D. machteloos in zijn stelsel; óf 't is enkel een gevolg van de omstandigheden, d.i. hier van 't bestaan van privaat-bezit; maar dan zal de grootste staatsdwang, zoolang 't privaat-bezit onaangetast bleef, niets anders dan lap-middel mogen genoemd worden. En ligt daarin een veroordeeling van het huidige optreden der S. D. A. P.

De sociaal-democraat zal bij ernstig indenken daartegen dan ook geen bezwaar hebben te maken; óf: hij verliest het recht, ons te beschuldigen van „lapmiddeltjes" aan te bieden, wanneer ook wij op den grondslag der dusgenaamde kapitalistische maatschappij verbeteringen in rechts- en lotspositie trachten tot stand te brengen.

Doch afgedacht van dit alles; we kunnen van de S. D. A. P. hier geen afscheid nemen, voor en aleer we met ernst en

Sluiten