Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Om gaandeweg onze dieper overtuiging toe te passen, om na jaren van winstbejag en pogingen, een dubbelzinnig beginsel ter wille van materieele belangen te bestendigen, te erkennen, dat wij onszelven zouden verzaken, zoo wij voortgingen, ons op deze over-

heersching als een recht te beroepen!

* *

*

Gelukkig — het bewustzijn, dat wij tegenover deze tropische landen staan, niet als Gods uitverkoren stadhouders, al te vaak plicht vergeten tegenover hunne medestervelingen! maar als feilbare en zeer verantwoordelijke medemenschen, zij het aangewezen door den wil der eigen gemeenschap — wordt thans door hot denkend deel van Nederland algemeen gekoesterd. En in Indië zelve? De overheerscliers worden er niet meer met dezen voorde „geadrnmistreerden" smadelijken naam aangeduid. Waar elke behoorlijke administratie de verplichting insluit tot het doen van rekening en verantwoording aan de geadministreerden, mogen wij in dezen term reeds eene erkenning begroeten van de verantwoordelijkheid der Regeering en hare dienaren aan de Indische gemeenschap zelve!

Wij zijn wel veranderd! En de tijden met ons! Maar bij de uitdrukking „Indische gemeenschap" bekruipt ons eene aarzeling. Tegenover dit heterogeen samenstel van zoo tallooze groepen en afzonderlijke onderdeelen, door ras, taal, gewoonten niet minder dan door natuurlijke grenzen gescheiden — schijnt het wel, of de theorie, hierboven ontwikkeld, hoe aanlokkelijk ook, bij gebrek aan achtergrond, aan steunpunt, als een chimère moet verbleeken, haast nog eer zij tot glanzen kwam. En toch — ontbreekt die achtergrond? Of liever, zal niet gaandeweg het aantal steunpunten vermeerderen, dat zich nu nog tot enkele bepaalt? Is het inderdaad een illusie, of staan wij hier voor eene tastbare werkelijkheid, als wij meenen, dat in de laatste decennia het werk der samengroeiing in Indië hoogst belangrijke schreden in voorwaartsche richting heeft gedaan ? Ongetwijfeld staan de uitingen van openbaar leven, die zich thans in Indië doen gelden, tot de massa harer millioenen, naar Europeeschen maatstaf gemeten, als een haast onbeteekenend quantum. Maar, hoe stond het hiermee nog zeer kort geleden, tien, twaalf, vijftien jaren? Men neme een Indische krant van, laat ons zeggen 1892 ter hand en legge er

Sluiten