Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bewijs van den ernst dezer gevoelens, dat zij zich over 't algemeen schikken in den bestaanden toestand om, hierop steunende, verbetering te erlangen. Terwijl in deze sinds langen tijd aan ons rechtstreeksch bestuur onderworpen landen, deze kern der kolonie, orde en rust in minder mate dan voorheen worden bedreigd,

O "

vestigt zich hier, als het ware ingeleid door vrijzinnige maatregelen onzerzijds, een streven om uit den afhankelijken toestand in een zelfstandigen te geraken, zonder geweld, zonder verzet, maar door overreding, door te werken op het rechtsbewustzijn van den overheerseher. Want hoever wij ook nog verwijderd zijn van een zich bewustworden van de bevolking van Java, in die mate, dat ras- en standsverschil (naar Oostersche opvatting) zullen toelaten, dat aan het algemeen belang de eerste plaats wordt ingeruimd — de teekenen zijn dadr, die op eene afbrokkeling dezer hooge muren wijzen, nu verbeterde verkeersmiddelen, industrie en handel hunne nivelleerende werking steeds meer doen gevoelen, terwijl ongetwijfeld het besef van verantwoordelijkheid der hoofden jegens den kleinen man — en niet alleen tegenover de chefs — toeneemt, naarmate zich eene publieke opinie, hoe zwak zij nog moge zijn, onder deze talrijke groepen begint te vormen.

Verkeersmiddelen, kranten, handel en industrie, tentoonstellingen, leidende tot samenkomst der verschillende rassen in de groote centra der bevolking niet alleen, maar bovenal tot verhooging der belangstelling in zaken, liggende buiten het eigen ik — werken in toenemende mate op deze uiterst gecompliceerde, gedurende eeuwen verwaarloosde en door het klimaat tot indolentie geneigde massa, om ze heel langzaam, maar ook heel zeker, tot een zelfbewuste groep der menschheid, eene natie, samen te kneden. Om dit werk te bespoedigen, om eene uitkomst te verkrijgen, noodig voor de vervulling van de, zij het nog verkeerd begrepen, verwrongen of nog niet tot bewustzijn ontwaakte volkstaak, is het echter niet genoeg, dat wij, Indië's voogden, voor verbeterde verkeersmiddelen zorgen, handel en industrie bevorderen, de kranten vrij spel geven en tentoonstellingen en wedstrijden aanmoedigen. Wij moeten den geest van den inlander vrijmaken, hem in staat stellen, uit eigen oogen te zien om voor eigen levensloop den besten weg te kiezen. Dat beteekent, dat wij hem de geestelijke middelen moeten verschaffen ter bereiking van dit doel: hem voldoend onderwijs moeten geven!

Indien door onderwijs het geestelijk bevattings- en weerstands-

Sluiten