Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

niet een van stoffelijken vooruitgang, zelfs niet een van ontwikkeling, die uiteraard een voortschrijdende beweging heeft. Zij laat zich in oneindig korter woorden verhalen dan de samengestelde, altijd afwisselende „Algemeene Geschiedenis" zooals wij ze leerden. In Europa werd de staatstaak steeds ingewikkelder en meer omvattend. Wetgeving, gezondheidsmaatregelen, staatsinrichting en volkshuishouding, godsdienst en volkswelvaart riepen hier altijd luider om staatsinmenging en staatszorg. In China niets hier van. Het Gezag ligt als een reuzennet over het rijk uitgespreid, maar raakt het slechts oppervlakkig. De heerschers, die het uitoefenen, kunnen voor anderen plaats maken — de massa laat deze verandering van dynastie onaangetast. Zij wordt als gewettigd aangemerkt, waar zij een voldongen feit werd. Het volk leeft onder haar zijn eigen bestaan; na een aantal lotswisselingen, lang geleden, die vrijen tot krijgsgevangenen en slaven maakten als gevolg van oorlogen, in hoofdzaak vrij. Betrekkelijk onafhankelijke landbouwers en kooplieden, die nog heden, als vóór eeuwen, het gezag hunner gilden erkennen. In steden en dorpen hebben zij zich verdeeld, maar onder eigen beheer. Op weinige uitzonderingen na, heeft het centraal gezag zich niet aan hen gelegen laten liggen, of het moest zijn tot het heffen van belastingen, die nog het karakter dragen, waarmee zij vóór eeuwen werden ingesteld, en voor de werving. Maar met de openbare gezondheid noch de onderlinge verhouding der onderdanen, met geboorten, huwelijken, begrafenissen noch onderwijs bemoeit zich de algemeene

Sluiten