Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heling der wonde scheen de aanslag zelf vergeten. Toch mogen wij geen oogenblik aannemen, dat hij vergeven was! In een vage vorm bleef de herinnering bewaard. Niet sterk genoeg om bij het nageslacht wrok en haat te wekken, maar wel om vervreemding en wantrouwen te doen ontstaan en te bestendigen.

Het barbaarsch optreden der Spanjaarden in de Philippijnen heeft ongetwijfeld de eerste voorstelling, die de Chineezen zich van de wereld der Westerlingen maakten, bepaald. Zij konden hen moeilijk anders beoordeelen dan als ruwe wezens, die niets gemeen hadden met de beschaving, die sinds vele eeuwen hun erfgoed uitmaakte. Het oude Europa, zooals het zich gaandeweg aan hen kenbaar had kunnen maken, zou trouwens destijds een verward samenstel van kleine rijkjes zijn geweest, waarin kleine tyrannen en woeste leenheeren den baas speelden, aan allen het recht van den sterkste opdringend, altijd onderling in oorlog, in groepen van aristocraten levende buiten en ten koste van het volk, met een altijd transigeerende Kerk gemeene zaak makend om de massa er onder te houden. Stellen wij dit beeld naast dat van het China dier dagen dan kunnen wij, eerlijkerwijze, het standpunt van superioriteit van het Westen, dat ook langen tijd onze opvattingen beheerschte, niet gemotiveerd achten, al heeft het door alle latere eeuwen heen de betrekkingen met China bepaald. Zeker, een hooger standpunt is denkbaar, dan dat door de onderdanen der Ming's ingenomen, maar wij kunnen moeilijk gelooven, dat onze voorouders van die dagen reeds dat hooger standpunt hadden bereikt!

Sluiten