Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Hoort, wat de wilde centaur Querido schrijft. Wel lijkt het telkens of hij Bilderdijk van zich af wil weren, of hij vreest door hem te zullen worden bedolven, en dan raast hij tegen die vervloekte golven in; we kunnen zijn artikel dan ook niet nemen voor een grondige en bezonken kritiek, doch luistert, hoe hij erkennen wil: «Bilderdijk is een reus! Hij is door de jongeren miskend, grof miskend en beschimpt en dikwijls verdiende hij, om zijn ontzaglijke brein- en taai-eigenschappen lof, minstens zooveel als Hugo. Vroeger heb ik dat niet gezien en ook niet kunnen zien, wijl mij heel 't denken en voelen van dezen man zoo fel en antipathiek was en nog is. Maar toen ik mijn weerzin overwon las ik met meerdere overgave. Toen bemerkte ik wat een diepe, dooreengegroeide, hechte, allerlei levenskrachten opslurpende macht van volgehouden ziels-instorting deze werker bezeten heeft. En de bewondering wisselde met de verbazing voor een zóó zonderling-vergroeide, bijna monstrueuze zeggingskracht in dienst van een zóó achterlijke levensbeschouwing, een zoo taaie, maar zoo prachtig-strakke en alle andere geesteseigenschappen overwelvende, rechtzinnige vroomheid, in die mate beheerscht door zulk een orgel-vasten rhytmegang en een zoo suggereerende, beeldende woord-kracht. Terwijl ik met grooten weerzin dezen man hoor vervloeken, wat mij lief is, sta ik tegelijkertijd verstomd van zulke prachtig-technische, doch diepe subjectieve ontroering in bewegingen gebrachte periodendrommen, die met golf kracht en golfgeweld een bruisend leven om je baren. Hier leefde een geweldig mensch van een wilde, titanische levenskracht, een tronk, vergroeid, maar stormen weerstaand, een woeste, grimmige heremiet, door magische machten beheerscht. Een man, in wiens brein een wereld in brand stond, een wereld van woeste, soms ontzettende, vlammende heerschergedachten. Zijn Napoleon-heroïek is wel heroïek op papier, maar men voelt er toch dadelijk den levenden mensch achter, men hoort het longen-gehijg, met ziet de oogen lichten. Zijn orgiastische klankvervoeringen vertolken zijn gevoel in een onpeilbaar gewirwar van stroomen en tegenstroomen. In zijn woord-virtuositeit waarin tegelijkertijd zijn ziel leeft is hij enorm. Prachtige regels en beelden gaan je voorbij als keek je op naar een nachthemel vol zwaren sterrenbloei. Soms ook klankt in Bilderdijk's zangen de geheimnis-toon en 't bijbelsch-symbolische van de bazuin. Die toon, donker-goud, als een vibratie van goud wolklicht ontroert en maakt stil. Het is als een roep en een sein tegelijk, een zang en een waarschuwing, een klankuitstorting en een aanklacht. In zijn pompeuse uitstortingen is er altijd een groote vlucht, een zwaai, die ver over den geest van zijn eeuw heenbrengt. Als hij in vervoering geraakt, en iedere volgende zang na het begin neemt de opwinding en exaltatie over, dat

Sluiten