Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dieser Bibliotheken geht, den Fernerstehenden weniger bemerkbar, eine völlige, ich möchte sagen grundsatzliche innere Umgestaltung, hervorgegangen aus einer Verlegung des Standpunktes, von dem wir diese Anstalten betrachten; einer Verlegung oder besser Erweiterung ihrer eigentlichen Zweckes.» ')

Het kardinale verschilpunt is te zoeken in de bestemming van beide instellingen.

5. Het zou zeer zeker een dankbaar werk zijn, de geschiedenis der oude Volksbibliotheek te schrijven, vooral om de motieven bloot te leggen, die gedurende een tijdperk van reeds ruim een eeuw de oprichting dier instellingen beinvloed hebben. Hoe hier te lande de «Maatschappij tot Nut van 't Algemeen» reeds spoedig na haar stichting, Volksbibliotheken openstelde 2), ruim zestig jaren later in de 175 van de 300 departementen Volksbibliotheken had aan te wijzen. 3) Hoe in de twintiger jaren der negentiende eeuw in Schotland, Samuel Brown voor de bewoners van East-Lothian werkte.4) Hoe in de Vereenigde Staten van Noord-Amerika na 1835 een beweging voor «School-district-libraries» bloeide en verviel. 5) Welke invloeden achtereenvolgens in Duitschland gewerkt hebben iu de veertiger jaren6) en vervolgens na 1870, het jaar van den Fransch-Duitschen oorlog. 7) Hoe in Frankrijk in de zestiger jaren de «bibliothèques populaires et scolaires» werden opgericht en, evenals in Duitschland door nationalistische tendenzen gedragen, na 1870 tot wederopbloei geraakten. 8) Hoe Macé in Elzas-Lotharingen een flinke organisatie in het leven riep in 1857 en volgende jaren. 9) Hoe wij in de zestiger jaren ook in België talrijke Volksbibliotheken zien opgericht. 10)

') C. Nörrenberg, Was lehrt die Krupp'sche Biicherhalle? In: SP. 1901,S. 562.

s) [G. J. Swart en C. P. J. K eiser], Kort overzicht van de gebeurtenissen der leesbibliotheek v.h. Dep. 'sGravenhage der M. t. N. v.'t. A. gedurende 1798 tot 1898. ['sGravenhage. 1898].

3) VV. R. Boer, Volksbibliotheken. In: Pantheon, 1857.

4) J. J. Ogle, The Free Library. London, 1897, p. 8.

5) Zie § 68.

') E Schultze, Freie Oeffentliche Bibliotheken etc. 1900, S. 115 seqq.

7) Zie b.v. van denzelfde schrijver: Schenkungen tür Deutsche Volksbibliotheken. In: ZAW. 1901, S. 1; en: K. Eb el und K. No ach, Oeffentliche Lesehallen nnd Volksbibliotheken im Grossherzogtura Hessen. In: BVL. 1900» S. 113 seqq.

8) Zie § 70.

') J. Macé, Les origines de la Ligue de 1'Enseignement. Paris, 1891, p. 51 seqq*

10) J. B. Annoot, Les bibliothèques populaires. Bruxelles, 1866.

Sluiten