Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geest op de instelling drukken zal. ') Er wordt gevreesd voor censuur en tegelijk voor aanstoot, en de moeilijkheden daaruit voortkomend.a) Wisselende politieke constellaties, waarschuwt men, zullen het bestaan der instelling ondermijnen. Men zegt, dat, als de stad of de staat een bibliotheek oprichten, de particuliere giften geheel zullen ophouden te vloeien. 3)

375. Vele en velerhande argumenten worden derhalve in het veld gebracht tegen inmenging van het openbaar gezag, en zeker zijn daar argumenten onder, die een serieuse overdenking ten zeerste verdienen. Maar, hoezeer op enkele dier bezwaren dus wel te letten is, zoo is het toch opmerkelijk, dat geen dezer argumenten de kern der zaak aanroert, door te zeggen, dat particulier initiatief ruimer en meer geregeld-vloeiende inkomsten verschaft dan gemeente of staat.

En daar juist hebben wij den nadruk op te leggen. Wanneer wij in de praktijk Openbare Leesmusea en volksbibliotheken, van particuliere zijde onderhouden, overal klagende zien over veel te geringe inkomsten; telkens weer de instellingen om meer steun vragen; zelfs niet ongaarne aankloppen bij het veel-gesmade openbaar gezag; door gemis aan zekerheid van gelijkmatig vloeiende, gelijkmatig groeiende middelen, allerlei werk nalaten ; terwijl AngelSaksische Public Libraries, sinds lang van gemeentewege onderhouden, zich wèl aan zulk sociaal-paedagogisch werk wijden kunnen; instellingen geworden zijn van sociale beteekenis in het leven der bevolking; door het vertrouwen, dat zij door haar werken inboezemden, algemeene belangstelling deelachtig werden, en alléén daar over te geringe middelen klagen, waar de toegestane belasting-maxima berekend zijn naar verouderde toestanden: dan moet dit verschil toch wel tot nadenken stemmen, en mag men betwijfelen, of inderdaad het doel wel bereikbaar is voor het goedvvilsche

particulier initiatief.

Ik wil dan ook als argumenten vóór de inmenging van het openbaar gezag aanvoeren, dat dit stabieler financieele voorwaarden scheppen kan dan het particulier initiatief; dat de instelling, onder

i) Zie: J. C. S. Schmaltz, Denkmal für das vierte Jubilanm der Bnch-

druckerkunst. Lpz. 1840.

') Men vergelijke het geval Sainte-Beuve in den Franschen Senaat, /ie: Sainte-Beuve, A propos des bibliothèques populaiies. Paris, 1867, p. 7, 9.

E. Schultze, Schenkungen für Englische Volksbibliotheken. In: ZAW. 1899, p. 171, bewijst hit tegendeel.

Sluiten