Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

die in 't ontwerp, hoewel sterk verminderd, was overgebleven; men had op de verwijdering daarvan alle aktie moeten richten; men had het verder aan de Kamerfraktie moeten overlaten, bij de eindstemming te beslissen, in hoever het kwaad in het ontwerp het goed overtrof en daarnaar haar stem te bepalen.

Tusschen Februari 1905 en Maart 1906 is er tijd en gelegenheid geweest voor den hoofdredakteur — inmiddels Kamerlid geworden — om de beweging in deze banen te leiden. Maar hoewel de opmerkzame lezer in de latere artikelen niet meer de steilheid van het vroegere standpunt waarneemt — van een streven, om de agitatie los te maken van den feilen toon, die tegen het eerste ontwerp zoo volkomen gewettigd was, is geen sprake geweest. Zoo moest Tak's optreden in de Kamer het agitatie-komitee wel „teleurstellen" (1). Ik zeg dit niet om hem verwijten te doen; de schuld lag grootendeels bij de plotselinge overlading met verantwoordelijk partijwerk, waaronder de man wel moest bezwijken.

Over de wijze van redigeeren van het blad zal ik overigens maar liever zwijgen, nu de hoofdredakteur door den overmaat van bezigheden, die zoowel hij zelf als zij, die hem op deze plaats deden blijven, hebben kunnen voorzien, reeds maanden geleden genoodzaakt is geweest, zijne funktie slechts voorloopig aan te houden. Over de onhoudbaarheid van den tegenwoordigen toestand van het orgaan schijnt thans geen verschil van meening meer te bestaan. De noodlottige gevolgen van het besluit, onder den aandrang der Nieuwe T ij d-groep genomen, liggen thans klaar

(') Het is mij gebleken, dat men de aandacht van dit feit tracht af te leiden door mij, wegens woorden door mij in de Kamer gesproken, tot zondebok te nemen. Eerst heeft men mij de leiding onmogelijk gemaakt; thans zou men mij wel verantwoordelijk willen stellen voor de leiding, die voor de mijne in de plaats is gesteld.

Zonder te dezer plaatse hierop nader in te gaan, wijs ik er op, dat ik begonnen ben, in deze zaak op Taks leiding te vertrouwen. Ik moest dit te meer doen, omdat de omstandigheden hebben gewild, dat ik eerst nader in de zaak werd betrokken, toen hij zonder mij te raadplegende lijn der agitatie reeds had getrokken. Bij zijn overleg met de Kamerfraktie lag ik met galsteenkoliek te bed; om dezelfde reden heb ik aan de behandeling in de afdeelingen niet kunnen deelnemen. Toen in het P.B de agitatie tegen het tweede ontwerp werd behandeld, stond ik op het punt, tot herstel van gezondheid naar het buitenland te gaan; ik was toen niet in een toestand, waarin van eigen initiatief sprake kon zijn. En toen de bijeenkomst van het bestuur van het Agitatie komitee met de Kamerfraktie plaats had, waar omtrent het optreden der fraktie bij de openbare behandeling overleg werd gepleegd, stond ik aan het sterfbed van mijn vader.

Dit neemt niet weg, dat mijne meening omtrent het privaatrechtelijk karakter van het ontwerp bij den opzet der tweede agitatie bij het P. B., dus ook bij Tak, en bij den anderen vertegenwoordiger der Partij in het Agitatiekomitee, volkomen bekend was en dat ik den vorigen zomer namens het Komitee om advies ben gevraagd aangaande een te zenden adres aan den Minister en toen mijne meening omtrent de agitatie aan den Penningmeester van het Komitee heb medegedeeld. Tevens heb ik reeds vóór den opzet der tweede agitatie het Komiteelid Spiekman zoowel mondeling als schriftelijk gewaarschuwd voor het vastleggen der agitatie aan een strijd tegen het privaatrechtelijk karakter der regeling.

Sluiten