Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„De pachter kan al dan niet proletariër of kapitalist zijn; hij kan in andere kwaliteit al dan niet solidair zijn met de loonarbeidersklasse: wij spreken over zijne verhouding tot den grondeigenaar", die den pachter en, door dezen als perspomp te gebruiken, tevens de arbeiders uitbuit, zoodat een deel der meerwaarde in zijn zak komt.

De vraag is eenvoudig, of een eventueele verlaging der pacht in een of ander opzicht, nadeelig kan zijn voor den loonarbeider.

„De landheer tracht den pachter als werkgever te dwingen tot meerdere uitbuiting der arbeiders: bij werkstakingen is het de landheer, die hem dwingt, niet toe te geven, wetende dat na afloop van den pachttijd publieke verhuring plaats moet vinden en de stand van het arbeidsloon een der voornaamste factoren is bij berekenen van de pacht." De arbeider daarentegen is om deze reden verplicht, den pachter tegen den landheer te steunen, „hem als pachter op te dringen tegen den landheer, op wien ten slotte de loonsverhoogingen in verreweg de meeste gevallen zullen moeten verhaald worden."

Bovendien is pachtverlaging een raiddel om den grondprijs te verlagen en „in dit verband het opkomen voor den pachter een onderdeel der beweging voor landnationalisatie."

„Vereeuwiging van het pachtstelsel door pachtverlaging vreest Troelstra evenmin, als vereeuwiging van het loonstelsel door loonsverhooging; daalt de pacht zóó laag, dat 't verpachten geen voldoende rente meer geeft, dan doet de grondbezitter zijn grond over aan de gemeente of gaat hij hem door middel van opzichters zelf exploiteeren."

Waar overigens Gorter zelf uitdrukkelijk verklaart, „den verdrukten pachter uit menschelijkheidsredenen wel te willen helpen", opent hij zelf de deur voor de gevaren, die hij van de bepaling in ons program vreest.

Gorter komt hierop in de N. 7'. van September terug, „Niet alleen in den vakstrijd is de pachtboer de vijand der arbeiders, maar ook (de helderzienden niet te na gesproken) in den politieken strijd bijna overal. Ik gaf voorbeelden: protektie-, ongevallen . ziekte- en ouderdomsverzekering wetten op den kinderarbeid, rusttijden, woningen, de pachter is er zeer vaak de vijand van, omdat hij weet, dat de kosten er van op zijn hoofd neerkomen." En nu was 't zijn grief, dat Troelstra, de belangen van pachter en arbeider tegen de kapitalistenklasse vereenzelvigende, dit alles niet in 't oog hield. Van de scheiding, die Troelstra maakt tusschen den pachter en den werkgever, wil hij niet weten, daar elke politieke maatregel, die iemand als pachter versterkt, hem tevens als werkgever zal versterken, niet alleen in dien zin, dat hij persoonlijk sterker wordt, maar ook in dezen, dat de positie zijner klasse, de levenskansen van zijne klasse, worden vergroot."

Troelstra heeft dus de klassevijandschap, ook op politiek terrein, tusschen pachters en arbeiders, over 't hoofd gezien en daartegenover vervalt hun beider gemeenschappelijk belang bij lage pachten, dat overigens door Gorter wordt toegegeven.

Toch verklaart hij, „dat wij die dit punt willen schrappen, dit niet willen, omdat wij kleine boeren en burgers niet willen steunen. Dit is in de burgerlijke bladen en soms zelfs in Het Volk, verkeerd voorgesteld. Zooals de geheele partij gelooven wij dat kleine boeren en burgers bij ons behooren, omdat de arbeiders het socialisme zullen brengen. Maar wij meenen dat wij maar zeer weinig voor de boeren zullen kunnen doen op agrarisch gebied. Bijna elke maatregel voor de pachters is nadeelig voor de ontwikkeling der arbeidersklasse/'

Men weet, dat wij slechts de diskussies weergeven — niet debatteeren. Daarom geven wij dan ook dit alles zonder kommentaar, voor den lezer ho-

Sluiten