Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

oeconomische factoren aanschouwt; als de psycholoog de zellstandigheid der menschelijke ziel ontkent; als de medicus tusschen zqne wetenschap en de veeartsenijkunde hoogstens een gradueel verschil aanneemt; als de theoloog aan geen waarheid in de religie,/ meer gelooft, enz., dan springt het elk in het oog, dat daarmede de fundamenten zelve, waarop tot dusver onze beschaving ïustte, worden aangetast. En daarom is het geen bekrompenheid, maai een hoog en heilig belang, dat degenen drrjft, die aan zulke tolken der wetenschap toeroept, dat zij, voordat zij als hervormeis van onze hedendaagsche maatschappij optreden, ernstig en nauwkeurig

zichzelven herzien.

Zulk eene roepstem gaat er uit van het in den jongsten tijd heilevende idealisme. Maar er zijn er ook, die, evenals in staat en maatschappij, zoo ook in de wetenschap geen principieel herstel verwachten dan van terugkeer tot het Evangelie van Christus. Eene hoogeschool, die op den grondslag van dit Evangelie zich plaatst en bij de belijdenis der kerk zich aansluit, komt daarmede niet met <lc wetenschap, doch slechts met enkele of vele van hare tegenwoordige beoefenaren in conflict. En zij legt dat Evangelie tot grondslag, niet om de wetenschap te binden, maar om hare beoefenaars, die altijd beperkte, kortzichtige en zondige menschen zijn, met een verduisterd verstand en een arglistig hart, \ooi allerlei dwaling en leugen te behoeden en te beter tot het ernstig zoeken en vinden der waarheid in staat te stellen. Der wetenschap is het toch altijd om waarheid te doen. Als men sommigen van hare verdedigers hoort spreken, schijnt het, alsof niet de waarheid, maar de vrijheid haar doel ware. Maar dit is niet alzoo. \ rijheid is slechts een middel, om tot het doel, n.1. de waarheid te komen '). Vrijheid is bovendien een moeilijk in het afgetrokkene te bepalen begrip. Gelqk zij aan de eene zijde door slaafsche gebondenheid bedreigd wordt, zoo heeft zij aan den anderen kant tegen willekeur en bandeloosheid op hare hoede te zijn. \oor de wetenschap bestaat de vrijheid ten eerste daarin, dat zij het recht hebbe om de waarheid te zoeken, en wanneer zrj deze gevonden heeft, ook

1) Verg. Cathrein, Glaubeu imd Wissen bl. 167.

Sluiten