Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eigenlijk alle souvereiniteit uitging. Dat volk verkoos of heette te verkiezen de Staten-Generaal, die ook macht hadden. Koning en Staten-Generaal, Overheid en Volk. waren eigenlijk één; en dit ééne duidde men aan met Staat. Het onderwijs moest van den Staat of de Gemeente uitgaan. De ouders, die toch naar Gods A\ oord verantwoordelijk zijn voor de opvoeding en het onderricht hunner kinderen, hadden hoegenaamd geen invloed op de school, op de richting van het onderwijs.

Het z. g. vrijheids-beginsel, het voornaamste stuk der Fransche revolutie, bleef in zijn geheel gehandhaafd (Indiridiialisme). De arbeider moest vrij zijn. maar ook de patroon: de pachter vrij, maar ook de grondeigenaar. De Staat had zich met hun geschillen, voor zooverre ze niet strafrechtelijk waren, niet in te laten. Ze moesten het maar onder elkander klaar zien te spelen, ook al werd de arbeider verdrukt en al werd de toestand van den pachter beklagenswaardig.

De doodstraf werd eerst in 1H72 afgeschaft; doch de straf van de rechtbank werd reeds in 1815 niet beschouwd als een voldoening aan het recht overeenkomstig den eiscli van Gods Woord, maar als strekkende tot liet nut en de veiligheid der maatschappij. Naar die revolutionaire opvatting, moest ook het kwaad gereglementeerd. waardoor er met goedvinden en onder toezicht der Overheid bordeelen konden worden opgericht. Hoererij, zoo redeneerde liet gematigd liberalisme van dien tijd. was zeker kwaad, maar een kwaad dat nu eenmaal bestaat; en nu moest de Overheid zorgen, dat de schadelijke gevolgen daarvan binnen de perken bleven.

rOnderwijst alle volken", was het bevel des Heeren. Xeen. zeide het gematigd liberalisme, dat kan niet; want door het Christendom zouden de Javanen te wijs worden en zouden ze zich niet meer aan het Xederlandsch gezag willen onderwerpen. Daarom kan en mag de zending niet worden gesteund en bevorderd, maar moet die zooveel mogelijk worden tegengewerkt.

Hoe de anti-revolutionair over dat alles denkt, blijke later als het Program van Beginselen wordt behandeld. Thans hebben we ons alleen te bepalen tot de revolutie-beginselen, die een zich noemend gematigd liberalisme na de verdrijving der Franschen als leiddraad, neen als grondslag voor de regeering des lands aanvaardde en helaas! met groot succes in practijk bracht.

Sluiten