Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

onredelijk gewest of eene onwillige gemeente tot gehoorzaamheid te bewegen. En zoo liep het niet zelden spaak, werd er weinig uitgevoerd, kwam het tot butsing en moest ten slotte de Republiek wel gevaar loopen 0111 aan vernietiging te worden blootgesteld.

Het regeeringsstelsel der 17Je en 18'>« eeuw zal zeker door niemand worden aangeprezen. Het was niet: eenheid, bij zelfstandigheid der deelen; maar de deelen, waaruit het geheel bestond, waren zoo goed als volkomen onafhankelijk en oppermachtig op eigen terrein; aan de belangen van liet geheel stoorde men zicli alleen wanneer een krachtig man stadhouder was. De Fransche revolutie zou wellicht tooli gekomen zijn. ook wanneer de regeeringsvorm in Frankrijk en in andere landen, en dus ook in onze Republiek, niet zoo gebrekkig en ellendig was geweest; maar toch, dat die treurige regeeringsvorm in ons laiul de ontevredenheid heeft versterkt en het ontkiemen van de zaden der revolutie heeft bevorderd, zal ieder moeten toegeven. Vandaar dan ook dat, bij het volslagen gemis aan eenig inzicht in beginselen, niet zoo weinigen met de komst der Franschen waren ingenomen. Ieder wenschte terecht een amicten regeeringsvorm; ieder verlangde dat er een krachtig /«Meebestuur zou komen, hetwelk de gewestelijke en gemeentelijke despoten en despootjes tot hun plicht zou weten te brengen.

Verandering, hervorming was alzoo dringend noodig. Evenwel, men sloeg den revolutionairen, d. w. z. den verkeerden weg in. Had men vóór 1795 gehad onafhankelijkheid van gemeente en gewest tegenover de landseenlieid; thans moest alles, moesten gemeenten en gewesten opgaan in de eenheid. Precies het tegenovergestelde.

Wat men ook van den regeeringsvorm van de vorige eeuwen mee zeggen, dit kan niet worden ontkend, dat men vóór 1795 van het juistTbeginse! was uitgegaan, dat nl. de gemeenten een gewest vormden en dat de gewesten het land of de Republiek uitmaakten. Men ging dus van de deelen tot het geheel. Dat was goed. Jamnier alleen, dat het goede beginsel geheel verkeerd, of beter: niet of zeer gebrekkig toegepast werd. Men stond pal voor de zelfstandigheid der gemeenten en van het gewest. Uitnemend; maar men vergat, dat de deelen zich naar het geheel hadden te schikken en dat dus de algelieele onafhankelijkheid van de deelen moest leiden tot machteloosheid van het geheel. Het begrip zelfstandigheid werd uitgerekt tot geheel op zich zelf staan, los van de andere

Sluiten